چالش‌های کلاس‌های چندپایه از منظر برنامه‌ریزی آموزشی: شناسایی ابعاد و برازش الگو

نویسندگان

1 گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

doi
10.22080/eps.2024.27587.2271
چکیده

هدف: کلاس‌های چندپایه ازجمله راهبردهای اجتناب‌ناپذیر در نظام‌های آموزشی است که به علل مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند. از منظر برنامه‌ریزی آموزشی، این نوع از آموزش مبتنی بر بازسازماندهی و مدیریت کلاس درس تعریف کرد. هدف اصلی این پژوهش، واکاوی چالش‌های کلاس‌های چندپایه مدارس از منظر برنامه‌ریزی آموزشی بود.روش‌شناسی: روش پژوهش بر اساس هدف، کاربردی و براساس نوع داده‌ها، آمیخته (کیفی-کمی) است. جامعه آماری شامل کلیه معلمان کلاس‌های چندپایه کشور بود، که در بخش کیفی با روش نمونه‌گیری هدف‌مند، 15 نفر و در بخش کمی با روش نمونه­گیری خوشه‌ای تصادفی 430 نفر از آنان انتخاب شدند. داده‌های بخش کیفی از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری شد. پس از شناسایی چالش‌های اصلی، پرسشنامه‌ای مشتمل بر 87 گویه طراحی و در گروه کانونی اعتباربخشی شد. در بخش کمی از طریق اجرای تحلیل عاملی تأییدی، الگوی به‌دست آمده مورد بررسی قرار گرفت.یافته‌ها: نتایج حاکی از آن هستند که در مجموع هشت چالش اساسی انگیزشی (0.99=β)، سازمانی (0.98=β)، کالبدی و امکاناتی (0.97=β)، منابع حمایتی و اطلاع‌یابی (0.93=β)، عملیاتی (0.90=β)، روش‌شناختی و پداگوژیکی (0.88=β)، آموزشی و بهسازی (0.82=β) و تربیت و توسعه معلم (0.81=β) شناسایی شدند. براین اساس، اولویت‌بندی چالش‌ها مشخص شد (چالش انگیزشی دارای اولویت اول). در تحلیل عاملی تأییدی دو شاخص نشان دهنده خطا یعنی شاخص RMSEA، با مقدار 0.02 و RMR با مقدار 0.04 حاکی از پایین بودن خطای مدل است. سه شاخص نیکویی هم به‌ترتیب برای شاخص GFI، 0.96، شاخص تعدیل شده GFI یعنی AGFI، برابر 0.91 و برای شاخص NFI، برابر 0.99 انطباق خوب مدل با داده‌های مشاهده‌شده را نشان می‌دهد.نتیجه‌گیری و پیشنهادها: مدارس چندپایه، بخش مهمی از نظام آموزش‌وپرورش هستند و بایستی ضمن شناسایی چالش‌ها و مسائل برنامه‌ریزی آموزشی آن، نسبت به اصلاح اقدام کرد. نتایج این پژوهش ضمن شناسایی این موارد، نسبت به ارائه پیشنهادهایی دال بر آموزش پیش از خدمت و حین خدمت و نیز تقویت محتوایی پرداخته است.نوآوری و اصالت:  براساس چالش‌های شناسایی شده، راهبردها و سیاست‌هایی توصیه شده است که حداقل 700 هزار دانش‌آموز و بیش از 50 معلم را در برمی‌گیرد.