فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این پژوهش غلظت فلزات سنگین، گونه‌سازی ژئوشیمیایی و میزان تحرک­پذیری آن‌ها به همراه کانی‌شناسی غیرآلی باطله‌های کارخانه زغال‌سنگ البرز شرقی مورد بررسی قرار گرفته است. بر اساس نتایج بدست آمده این باطله‌ها نسبت به زغال‌سنگ‌های جهانی از سرب و آرسنیک دارای غنی‌شدگی نرمال، از مس، نیکل و کروم دارای غنی‌شدگی اندک و از کادمیم و روی دچار تهی­شدگی شده‌اند. از نظر کانی‌شناسی و بر اساس مطالعات اشعه­ایکس، کانی‌های کوارتز، ایلیت، کائولینیت، سیدریت، کلسیت، ژیپس و پیریت در نمونه‌های باطله مشاهده گردید. نتایج آنالیز گونه‌سازی با استفاده از روش استخراج ترتیبی 6 مرحله‌ای نشان داد که سرب، نیکل، مس و آرسنیک عمدتاً با فاز ششم (فاصل متصل به سولفیدها)، کروم با فاز پنجم (فاز متصل به سیلیکات‌ها) و کادمیم و روی با فاز اول (فاز انحلال‌پذیر) همراه هستند. محاسبه ضریب تحرک­پذیری نیز مؤید این مسئله است که کادمیم و روی با 32/53 و 12/44 درصد بیشترین میزان تحرک­پذیری را بین فلزات مورد مطالعه دارا هستند. این روند به‌ویژه برای نمونه‌های باطله قدیمی‌تر (30 ساله) مشخص‌تر است. تحرک­پذیری بالای روی و کادمیم نشان می‌دهد که این فلزات به‌ویژه دارای پتانسیل بالایی برای ورود و آلوده کردن محیط‌های پیرامونی (آب و خاک) هستند و این مسئله می‌باید در ارزیابی‌ها و مدیریت پسماندها و باطله‌های زغال‌سنگ در منطقه مورد مطالعه مدنظر قرار گیرد.