ارزیابی پارامترهای ژئوشیمی آلی در سنگ منشأ احتمالی حوضه ی رسوبی زاگرس (مطالعه موردی سازند پابده، تاقدیس کبیرکوه، استان ایلام)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا رسوب‌شناسی و سنگ‌رسوبی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران، کارشناس آزمایشگاه مرکزی دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

2 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

3 شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، اهواز، ایران

4 دانش‌آموخته کارشناسی زمین‌شناسی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

doi
10.22084/nfag.2022.26686.1526
چکیده

در این پژوهش سازند پابده (پالئوسن – الیگوسن) به عنوان یکی از سازندهای مولد هیدروکربور در حوضه ی رسوبی زاگرس از دیدگاه ژئوشیمی آلی و پتانسیل هیدروکربن زایی مورد ارزیابی قرار گرفت. در این راستا یک برش چینه شناسی به ضخامت 180 متر در یال شمالی تاقدیس کبیرکوه، شهرستان دره شهر انتخاب، و تعداد 20 نمونه سنگ سالم و غیر هوازده از این برش جهت آنالیز راک – ایوال 6 برداشت گردید. لیتولوژی سازند پابده در برش مورد مطالعه تناوبی از شیل و مارن می باشد که رخساره شیلی آن غالب می باشد. رسم مقادیر S 2 در برابر Toc بیانگر یک سنگ منشأ متوسط تا نسبتاً خوب برای سازند پابده می باشد که کروژن آن ترکیبی از نوع II و نوع III تشخیص داده شد، اما کروژن نوع II فراوانی بیشتری دارد که می تواند به دلیل چیرگی رخساره های دریایی تشکیل دهنده این سازند باشد .رسم مقادیر Tmax در برابر HI نشان داد 25 درصد از نمونه ها در محدوده نابالغ قرار گرفته و 75 درصد از آن ها در ابتدا تا اواسط پنجره نفت زایی قرار دارند که با Tmax بین 435 تا 460 درجه سانتی گراد تایید می شوند . نمودار HI در مقابل Toc حاکی از تشکیل رخساره های آلی گوناگون در سازند پابده می باشد، این رخساره ها شامل: رخساره آلی C (30 درصد) ، BC ( 50 درصد) و به مقدار کمتر B (15 درصد) و AB ( 5 درصد) می باشند. این تنوع رخساره ای می تواند به دلیل تنوع مواد آلی با منشأ دریایی و قاره ای و رسوبگذاری در محیط های نسبتا احیایی از قبیل Pro - Delta ، شلف خارجی، و بخش های بالایی شیب حوضه باشد.