مقایسه عملکرد سنجنده‌های مودیس در ماهواره ترا و ماهواره آکوآ در بررسی روند تغییرات پوشش برف استان تهران به کمک سری‌های زمانی داده‌‌‌‌های دورسنجی

نویسندگان

1 فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد علوم و مهندسی محیط زیست گرایش ارزیابی و آمایش سرزمین، دانشکده محیط زیست، کرج، ایران

2 دانشیار، گروه ارزیابی و مخاطرات محیط زیست ، پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی، دانشکده محیط زیست، کرج، ایران

4 دانشیار، گروه تنوع زیستی و ایمنی زیستی، پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار، تهران، ایران

5 دانشیار، گروه ارزیابی و مخاطرات محیط زیست ، پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار، تهران، ایران

doi
10.22034/eiap.2023.170005
چکیده

مطالعه تغییرات پوشش برف به عنوان یکی از منابع تأمین آب، بسیار حائز اهمیت است. هدف از تحقیق حاضر بررسی روند تغییرات پوشش برف در استان تهران با استفاده از تصاویر سنجنده MODIS ماهواره Terra و ماهواره Aqua از سال 1381 تا پایان سال 1397 و مقایسه عملکرد سنجنده مودیس در این دو ماهواره می‌باشد. روند تغییرات تصاویر ماهواره‌ای پوشش برف با استفاده از تحلیلگر ETM نرم‌افزار TerrSET، معنی‌داری آنها توسط آزمون ناپارامتری من-کندال مشخص شد. سپس اعتبارسنجی تصاویر ماهواره‌ای به کمک تحلیل روند داده‌های ایستگاه‌های سینوپتیک استان تهران با استفاده از روش‌های رگرسیونی صورت پذیرفت. همچنین روند تغییرات پوشش برف به دست آمده از ماهواره ترا با روند تغییرات پوشش برف به دست آمده از ماهواره آکوآ توسط شاخص کاپا و سری‌های زمانی این دو ماهواره توسط ضریب همبستگی تحلیل دو سری زمانی مقایسه شد. براساس نتایج، تغییرات مجموع روزهای همراه با پوشش برف ماهانه، سالانه و فصلی (پاییز و زمستان) دارای روند معنادار کاهشی به صورت پراکنده در اکثر نقاط استان تهران بوده است. آنالیز روند تغییرات فصلی (STA) تاخیر در شروع روزهای همراه با پوشش برف و جا به جایی آن از اواخر ماه دی به اواخر ماه اسفند را نشان داد. ضریب همبستگی سری‌های زمانی سنجنده مودیس بین دو ماهواره در اکثر نقاط استان تهران 99% بود که نشاندهنده شباهت عملکرد این سنجنده در دو ماهواره ترا و آکوآ می‌باشد. نتایج اعتبارسنجی نشان داد روند تغییرات تصاویر ماهواره‌ای پوشش برف شباهت 85 درصدی با روند تغییرات داده‌های پوشش برف ایستگاه‌های سینوپتیک استان تهران دارد. از آنجایی که دبی بسیاری از رودخانه‌ها وابسته به پوشش برف است، باید به دنبال راهکارهایی برای مدیریت بهتر منابع آب و اصلاح روش‌های بهره‌برداری آن، به ویژه در بخش کشاورزی و صنعت در استان تهران بود.