تحلیل فراگفتمانی در گزارشهای حسابرسان مستقل
نویسندگان
1 دانشیار، گروه حسابداری، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران
2 استادیار، گروه زبان انگلیسی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران
3 دانشیار، گروه حسابداری، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران
doi
10.22034/jpar.2026.2074340.1472چکیده
گزارشهای حسابرسی بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای ارتباطی بین حسابرسان مستقل و ذینفعان، نقش تعیینکنندهای در تصمیمگیریهای اقتصادی ایفا میکنند. با این حال، تمرکز بر محتوای این گزارشها، اغلب از نقش حیاتی شیوه بیان و الگوهای زبانی به کار رفته در آن غافل مانده است. این پژوهش با درک این شکاف، به بررسی نقش استراتژیک فراگفتمانها -عناصر زبانی که هدایت تعامل بین نویسنده و خواننده را بدون افزودن مستقیم به محتوای گزارشی بر عهده دارند- در اظهارنظرهای حسابرسان مستقل میپردازد. اهمیت این مطالعه در آن است که نشان میدهد چگونه انتخابهای زبانی، میتواند ابزاری قدرتمند برای مدیریت برداشت ذینفعان و کاهش ریسکهای حقوقی باشد. با تحلیل ترکیبی گزارش حسابرسی 136 شرکت، یافتههای پژوهش آشکار میسازد که حسابرسان بهصورت معناداری از فراگفتمانهای تضعیفکننده (مانند قیدهای احتیاطی) بهعنوان مکانیسمی برای پرهیز از تعهدات حقوقی بالقوه استفاده میکنند. در مقابل، حسابرسانی با سابقه و اطمینان حرفهای بالاتر، تمایل بیشتری به کاربرد فراگفتمانهای ارجاع به خود دارند و از این طریق هویت و قضاوت حرفهای خود را پررنگتر میسازند. این نتایج به وضوح تأیید میکند که سبک فراگفتمانی گزارش، صرفاً یک امر زیباییشناختی نیست، بلکه عاملی تأثیرگذار بر ادراک و قضاوت ذینفعان است. درنتیجه، این پژوهش بر این نکته کلیدی تأکید میورزد که توجه به بُعد فراگفتمانی در گزارشگری حسابرسی، نهتنها یک موشکافی آکادمیک، بلکه عاملی ضروری برای ارتقای کیفیت افشا، شفافیت و اثربخشی ارتباطات حرفهای است. یافتههای این مطالعه میتواند مبنایی برای تدوین رهنمودهای عملی و آگاهیبخشی به حسابرسان و تنظیمکنندگان استاندارد جهت خلق گزارشهایی دقیقتر، متوازن و تأثیرگذار فراهم آورد.
