تحلیل شبکه‌‌ اجتماعی در راستای برنامه‌ریزی و مدیریت مشارکتی محیط‌زیست

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه برنامه‌‌ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران

3 کارشناس ارشد ارزیابی و آمایش سرزمین، دانشکده محیط زیست، کرج، ایران

4 دانشجوی دکتری گروه برنامه‌‌ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

5 دانشیار گروه محیط زیست دانشکده منابع‌طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان، ایران

doi
10.22034/eiap.2022.158584
چکیده

مطالعه و شناسایی روابط بین ذی‌‌نفعان وابسته به منابع طبیعی، یکی از اصول بنیادین مدیریت مشارکتی منابع‌طبیعی محسوب می‌گردد. یکی از بهترین روش‌ها در مطالعه روابط اجتماعی، تحلیل شبکه اجتماعی است. روستای کلاله در ذخیرگاه زیست‌کره ارسباران واقع شده است و جز یکی از مناطق حساس و نادر ایران محسوب می‌‌شود. مطالعات گذشته نشان می‌دهند برنامه‌‌های مدیریتی که برای این منطقه تاکنون در نظر گرفته شده ‌است مفید واقع نشده و پوشش جنگلی منطقه که مهمترین پناهگاه حیات وحش منطقه می‌‌باشد، روز به روز در حال نابودی است. هدف از پژوهش حاضر تحلیل شبکه‌‌ اجتماعی در سطح کلان برای برنامه‌ریزی و مدیریت مشارکتی جنگل‌‌های ارسباران در روستای کلاله می‌‌باشد. جهت انجام این تحقیق، بر اساس روش کمی تحلیل شبکه با استفاده از پرسش‌نامه تحلیل شبکه‌ای، پیوندهای اعتماد، مشارکت، همسایگی و خویشاوندی در بین بهره‌برداران روستای کلاله جمع‌آوری گردید. نتایج تحقیق حاضر نشان داد شاخص‌‌های تراکم، اندازه، انتقال یافتگی و دوسویگی پیوندهای اعتماد و مشارکت در حد کم و خیلی کم می‌‌باشند و همچنین نتایج آماری آشکار ساخت در سطح کلان بهره‌‌برداران، پیوندهای مشارکت و همسایگی، همبستگی بالا و معنی‌‌داری نسبت به سایر پیوندها دارند. با توجه به نتایج حاصل از این پژوهش می‌‌توان نتیجه گرفت بهره‌‌برداران روستای کلاله از نظر انسجام و پایداری در وضع مناسبی قرار ندارند و قبل از ارایه برنامه‌‌های مدیریتی، نیاز به تقویت پیوندهای اعتماد و مشارکت در این روستا می‌‌باشد.