واکاوی اثر دما‌ی هوا بر سلامت مرجان‌های شاخه‌ای خلیج چابهار و پیش‌بینی سلامت آن‌ها تحت سناریوهای اقلیمی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه آب و هواشناسی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

2 دانشیار، گروه آب و هواشناسی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

3 دکتری آب و هواشناسی - تغییرات آب و هوایی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

4 استادیار، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

doi
10.22034/eiap.2022.158588
چکیده

گرمایش زمین سبب تشدید سفیدشدگی مرجان‌های دریایی در برخی مناطق شده است. در این پژوهش اثر پارامترهای آب و هوایی بر سلامت مرجان‌های شاخه‌ای خلیج چابهار بررسی شد. بدین منظور از داده‌های اقلیمی مرکز ECMWF و ایستگاه هواشناسی چابهار استفاده شد. داده‌های سلامت مرجان‌ها از سایت Coral watch و همچنین با عملیات غواصی توسط نگارنده تهیه شد. تحلیل‌های آماری پژوهش با روش‌های همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه، تعیین روند من کندال و‌ آنالیز واریانس انجام شد. جهت برآورد دما و سطح سلامت اکوسیستم مرجانی در دهه‌های آینده، از داده‌های ترکیبی مدل‌های GCM پایگاه داده Cordex تحت دو سناریوی واداشت تابشی RCP8.5 و RCP4.5 استفاده شد. نتایج نشان داد که با وجود روند افزایشی معنی‌دار دمای هوا و روند کاهشی معنی‌دار شاخص سلامت مرجان‌ها در گذشته، وضعیت سلامت مرجان‌های شاخه‌ای در پایان سال 2019 در طبقه‌بندی «خوب» قرار گرفته است. طبق پیش‌بینی‌ها اگر چه تفاوت‌هایی در سطح شاخص سلامت مرجان‌های شاخه‌ای بین دوره مشاهده و دهه‌های آینده وجود دارد اما این تفاوت‌ها فقط برای آینده دور و آن هم تنها تحت سناریوی بدبینانه RCP8.5 از لحاظ آماری معنی‌دار است. به عبارت دیگر تحت شرایط تغییر اقلیم از منظر هر دو سناریوی مورد بحث، وضعیت شاخص سلامت مرجان‌های شاخه‌ای برای دهه‌های آتی در رده‌بندی «خوب» با متوسط سالانه درجه رنگی حدود 4 از 6 نمره برای سناریوی RCP8.5 و 3/4 برای سناریوی RCP4.5، حفظ خواهد شد.