نقش تغییرات کاربری اراضی بر فرم فضایی جزایر حرارتی در شهر مشهد

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه حکیم سبزواری

2 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه حکیم سبزواری

3 دانشجوی کارشناسی ارشد آب و هواشناسی کاربردی، دانشگاه حکیم سبزواری

doi
10.30473/psp.2020.6590
چکیده

طی چهار دهه اخیر رشد شتابان شهرنشینی سبب تغییر و تحول پدیده­های طبیعی تغییر و تحول شده­اند. این تغییرات در نهایت موجب تغییرات دمای سطح زمین شده است. هدف از این مطالعه بررسی رابطه تغییرات کاربری اراضی و تغییرات مکانی جزایر حرارتی شهر مشهد در بازه زمانی  1998 تا 2016 است. بدین ترتیب با استفاده از تصاویر ماهواره لندست، سنجنده (2016، 1998) دمای سطح زمین و میزان تغییرات کاربری اراضی شهر مشهد استخراج شد. همچنین به‌منظور شبیه‌سازی و پیش‌بینی گسترش از شهر مشهد از مدل CA مارکوف استفاده شده است. از سال 1998 - 2016 محدوده ساخته‌شده از 52/138 کیلومترمربع به 87/198 کیلومترمربع ، فضایی سبز از 49/46 کیلومترمربع به 98/29 کیلومترمربع، مرتع از 85/35 کیلومترمربع به 29/31 کیلومترمربع و زمین‌های بایر از 71/100 کیلومترمربع و از به 62/64 کیلومتر تغییر کرده است. جزایر حرارتی از نظر تعداد و وسعت در سال 1998 وسعت کمتری و نیز هم‌دمایی کمتری نسبت به سال 2016 داشته‌اند. به‌ طوری‌ که در سال 1998 بیشترین دما بین 48-42 درجه سانتی‌گراد بوده که در سال 2016 بین 52-46 سانتی‌گراد رسیده است. با توجه به افزایش محدوده ساخته‌شده از سال 1998 تا 2016 جزایر حرارتی از خارج از شهر به داخل شهر انتقال پیدا کرده است و با سطوح سخت و غیرقابل نفوذ منطبق شده‌اند. پیش‌بینی صورت گرفته تا سال 2030 نشان‌ می­دهد که رشد شهر بیشتر در نواحی شمالی غربی خواهد بود و در نواحی جنوبی با توجه به اینکه ارتفاعات قرار دارد شهر رشد کمتری خواهد داشت.