توفيق الحکيم: زندگي، آثار

نویسندگان
doi
چکیده

توفيق الحکيم، نويسنده معاصر، فرزند يک بانوي اشراف زاده ترک نژاد. وي حقوق را رها کرده، به ادبيات و هنر روي آورد و از جواني به نمايشنامه نويسي مشغول شد. ولي آثار اصلي خود را پس از تحصيل در فرانسه تدوين کرد. الحکيم را مي توان پدر نمايشنامه جدي مصري و رمان مدرن عربي دانست. از اين ميان، نمايشنامه هاي فکري ماندگارترين بخش آثار اوست. دغدغه هاي روشنفکرانه و تامل انگيز، شخصيت پردازيها و فضاسازيهاي انتزاعي، ديالوگ هاي بسيار ماهرانه، بهره برداري مدرن از اسطوره و تاثيرپذيري شديد از سمبوليسم فرانسوي ويژگي هاي اصلي اين نمايشنامه هاست. هويت مصري وجه غالب آثار الحکيم است که گاه در رمانتيسم و گاه در رئاليسم آشکار شده است. زن در نمايشنامه هاي فکري الحکيم نماد زندگي و غالبا نقطه مقابل هنر و انديشه است و در نمايشنامه هاي اجتماعي نقش مثبت و اصيلي ندارد. الحکيم که از عصر تحت الحمايگي تا زمان انورسادات زيست، معمولا با مرکز قدرت سازش داشت. او هرگز به جريانهاي نوي ادبي در اروپا و جهان عرب بي اعتنا نبود، تئاتر حماسي برشت را در قالب تئاتر عربي ريخت- ولو بدون توفيق چندان- و دعوت پوچ گرايان اروپايي را با تاليف نمايشنامه اي در سنت پوچي اجابت کرد و براي حل معضل زبان کلاسيک و محاوره اي عربي يک زبان سوم را پيشنهاد کرد.