الگوی موانع توسعه نظام رتبه‌بندی مؤسسات حسابرسی: با رویکرد نظریه داده بنیاد

نویسندگان

1 گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

2 گروه حسابداری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

3 کارشناسی حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22034/jpar.2025.2057595.1411
چکیده

این پژوهش باهدف طراحی الگویی برای شناسایی موانع توسعه نظام رتبه‌بندی مؤسسات حسابرسی ایران، با توجه به ویژگی‌های محیطی و شرایط کشور انجام شده است. روش پژوهش از نوع کیفی و مبتنی بر نظریه‌پردازی داده بنیاد بوده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق با 15 نفر از خبرگان دانشگاهی و حرفه‌ای در حوزه حسابرسی در نیمه دوم سال 1403 جمع‌آوری شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام شد که منجر به شناسایی 6 بعد اصلی، 26 مؤلفه محوری و 78 مفهوم گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد که شرایط علّی شامل ضعف شفافیت معیارها و عدم استقلال کافی، شرایط زمینه‌ای نظیر نوسانات اقتصادی و چالش‌های فرهنگی سازمانی، و شرایط مداخله‌گر مانند کمبود فناوری پیشرفته و محدودیت‌های قانونی هستند. راهبردهای پیشنهادی شامل ارتقای شفافیت معیارها، تقویت استقلال نظام رتبه‌بندی، و استفاده از فناوری‌های نوین می‌باشد که پیامدهای مثبتی از جمله بهبود کیفیت خدمات حسابرسی و افزایش اعتماد عمومی به همراه دارد. این مطالعه بر اهمیت انطباق نظام رتبه‌بندی مؤسسات حسابرسی با استانداردهای جهانی و نیازهای محلی کشور برای ارتقای شفافیت و کیفیت تأکید دارد.