فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دریاچه ارومیه با بیش از 51 هزار کیلومتر مربع مساحت، یکی از 6 حوضه آبریز اصلی ایران است. رودخانه­های نازلوچای، شهرچای، بازاندوزچای، گدارچای، مهابادچای و سیمینه­رود واقع در غرب و جنوب غرب دریاچه ارومیه از جمله مهم­ترین رودخانه­های تامین­کننده آب دریاچه هستند. هدف از مطالعه حاضر ارزیابی ریسک سلامتی فلزات­سنگین شامل کادمیوم، سرب، نیکل، کبالت، ارسنیک و کروم در رسوبات سطحی بستر رودخانه­های غرب و جنوب غرب دریاچه ارومیه می­باشد که بدین­منظور 22 نمونه رسوب از عمق 10-0 سانتی­متر به طور تصادفی برداشته شد و پس از تجزیه نمونه­ها به روش ICP-OES، ریسک غیرسرطان­زایی برای همه عناصر مورد مطالعه و ریسک سرطان­زایی برای عناصر با سرطان­زایی قطعی (کادمیوم، نیکل و کروم) محاسبه گردید. بر­اساس نتایج، بیشترین غلظت نیـکل، کـبالت و کروم در رودخانه­های باراندوزچای و گدارچای، بیشترین غلظت ارسنیک در دلتا و پایین­دست رودخانه­های نازلوچای و مهابادچای و بیشترین غلظت کادمیوم در دلتای نازلوچای و پایین­دست سیمینه­رود ثبت گردید که در موارد ذکر ­شده غلظت فلزات سنگین بسیار بیش از مقدار زمینه است. دوزهای میانگین روزانه فلزات­سنگین مورد مطالعه برای کودکان و بزرگسالان بدین­ترتیب اندازه­گیری شد: کادمیوم< سرب < ارسنیک < کبالت < کروم< نیکل. همچنین نتایج نشان داد که بیشترین ریسک غیر­سرطان­زایی برای کودکان به­ترتیب مربوط به کبالت، کروم و نیکل بوده که ریسک غیر­سرطان­زایی کبالت (51/0) و کروم (215/0) به آستانه نزدیک است. ریسک کلی (HI) همه فلزات­سنگین مورد مطالعه برای کودکان نیز در نزدیکی حد آستانه قرار دارد. ریسک کلی کروم و کبالت به ترتیب در 5 و 4 نمونه نزدیک به حد آستانه است و تنها در یک نمونه واقع در پایین­دست باراندوزچای، ریسک کلی کبالت از مقدار آستانه فراتر رفته است. ریسک سرطان­زایی کادمیوم و نیکل در نمونه­های مورد مطالعه سلامت انسان را تهدید نمی­کند درحالی­که ریسک سرطان­زایی کروم به­حد آستانه نزدیک­شده و به­تبع آن ریسک سرطان­زایی کل نیز در نزدیکی حد آستانه قرار دارد.