تغییرات کیفی آب زیرزمینی با تاکید بر فلوراید در دشت کبودرآهنگ استان همدان

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

2 دانش‌آموخته دکترا مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

3 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

4 دانشجوی دکترا، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

doi
10.22084/nfag.2022.26212.1517
چکیده

این مطالعه با هدف اصلی تعیین غلظت پارامترهای کیفی آب و سپس توزیع غلظت یون فلوراید در منابع آب زیرزمینی شهرستان کبودرآهنگ واقع در استان همدان بررسی شد؛ پس از نمونه­برداری از چاه­های انتخابی و آنالیز شیمیایی داده­های مربوط، میزان غلظت پارامترهای کیفی آب برای تمامی فصول تر و خشک سال­های 1385، 1390، 1395 و 1399 مورد تحلیل قرار گرفت. براساس تقسیم­بندیWQI  اکثر نمونه­های آب درسال­های انتهایی در محدوده ضعیف و برای سال­های 1385 تا 1390 در بازه خوب کلاس­بندی قرار گرفته­اند. طی سال­های گذشته، تأثیر فلوراید بر سلامت انسان شناخته شده است. میزان غلظت فلوراید در آب­های زیرزمینی حومه همدان (کبودرآهنگ) برای فصل­های تر و خشک سال 1399 به کمک نرم­افزار زمین آماری GIS و با استفاده از شاخص آماری WQI مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد که در بعضی از مناطق کبودرآهنگ، احتمال قرار گرفتن در معرض آلودگی طبیعی ناشی از افزایش غلظت فلوراید در آب آشامیدنی وجود دارد. به طور کلی 91/18 درصد از نمونه‌های آب زیرزمینی غلظت بالاتری از بیشینه غلظت مجاز فلوراید توصیه شده توسط سازمان بهداشت جهانی (WHO) در آب آشامیدنی دارند. با توجه به نقشه‌های ارائه شده تغییرات مکانی پارامتر مورد مطالعه در آب زیرزمینی مشخص شد که بیشترین آلودگی فلوراید در مسیر ایده لو، واقع در شمال غرب منطقه و نوده واقع در اراضی جنوب غرب دشت است. کمترین میزان غلظت فلوراید در شمال شرق دشت می­باشد. منشاء این عضو گروه هالوژن در محدوه دشت، عوامل زمین­شناسی بوده که به علت قرار گرفتن ایران بر روی سومین کمربند فلوراید جهان است. به طور کلی هوازدگی و انحلال سنگ­های آتشفشانی، سنگ­های قلیایی کالک عامل افزایش سطح فلوراید در آب­های زیرزمینی محدوده باشد.