تاثیر اقدامات آبخیزداری بر خدمات فرهنگی زیست‌بوم مطالعه موردی: زیرحوضه ده‌چناشک (حوضه آبخیز چهل‌چای- استان گلستان)

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری گروه آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران

2 دانشیار، گروه آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران،

3 دانشیار گروه آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران

doi
چکیده

مطالعه حاضر پژوهشی جدید در زمینه خدمات زیست‌بوم و به‌طور اختصاصی خدمات فرهنگی زیست‌بوم است. بنابراین، در این پژوهش به ارزیابی اثر اقدامات آبخیزداری (برنامه‌های آموزشی و بیولوژیکی) بر خدمات فرهنگی زیست‌بوم از دیدگاه آبخیزنشینان زیرحوضه ده‌چناشک و کارشناسان پرداخته می‌شود. با توجه به هدف موردنظر، چهار معیار شامل تعامل و ماندگاری جوامع‌محلی، زیبایی و جذب گردشگر در منطقه و آموزش در قالب پرسشنامه در نظر گرفته شد. همچنین تحلیل آماری در نرم‌افزار SPSS صورت پذیرفت. نتایج نشان داد تاثیر اقدامات آبخیزداری بر خدمات فرهنگی زیست‌بوم یکسان نبوده و بیشترین تاثیر به‌ترتیب مربوط به معیار آموزش، زیبایی و جذب گردشگر در منطقه، تعامل و ماندگاری جوامع‌محلی است. به‌عبارتی، هر چند تمامی شاخص‌های مورد بررسی معیارها با اقدامات اجرا شده دارای همبستگی معنی‌داری در سطح 01/0 می‌باشند، اما شاخص امنیت، مهاجرت به داخل روستا و زیبایی از دیدگاه آبخیزنشینان مورد پذیرش قرار نگرفته است. همچنین بر اساس اولویت‌بندی، میانگین شاخص اعتماد به کارشناسان (01/8) بیشتر از شاخص آگاهی دانش ذی‌نفعان (98/7)، رعایت حقوق دیگران (61/7)، بهبود روابط (21/7)، جذب گردشگر (07/7)، زیبایی منطقه (45/6)، استفاده صحیح از منابع (32/6)، مهاجرت به خارج روستا (20/6)، درگیری‌ها و نزاع (37/5)، امنیت جوامع‌محلی (28/5) و مهاجرت به داخل روستا (70/4) است. به‌عبارتی، در میان شاخص‌های مذکور، بیشترین و کمترین تاثیرپذیری به‌ترتیب مربوط به شاخص اعتماد به کارشناسان و مهاجرت به داخل روستا است.