تعیین شاخص‌های موثر در معدنکاری سبز با روش‌های ارزیابی دپسی و دیمتل فازی، سازگار با شرایط محیط‌زیستی ایران

نویسندگان

1 استاد گروه آموزش محیط‌زیست دانشگاه پیام نور، تهران

2 دانشیار دانشکده محیط‌زیست، سازمان محیط‌زیست، تهران

3 استادیار گروه زمین شناسی ، دانشگاه پیام نور تهران

4 دانشجوی دکتری آموزش محیط‌زیست دانشگاه پیام نور، تهران

5 استاد زمین شناسی محیط‌زیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

doi
چکیده

معدنکاری سبز مجموعه‌ای از روش‌های علمی و فنی برای کاهش اثرات زیانبار محیط‌زیستی معدنکاری در مراحل اکتشاف، استخراج، فراوری، بهره‌برداری و ر‌ها‌سازی معادن متروکه است. هدف این پژوهش طراحی مدل مدیریت معدنکاری سبز با تعیین شاخص‌های موثر بر معدنکاری سبز است. ماهیت این پژوهش از نوع کاربردی و نیاز محور است. روش و ابزار گردآوری داده‌ها شامل روش تحقیق پیمایشی زمینه‌یابی با رویکرد مرور نظام‌مند ادبیات پژوهشی همراه با ابزار پرسش‌نامه بود. جامعه آماری پژوهش، مجموعه کارشناسان و فعالان حوزه محیط‌زیست معدنی بود. از روش دیمتل فازی و مدل محیط‌زیستی فشار-پاسخ دپسی برای ارزیابی داده‌ها استفاده شد. براساس این داده‌ها یازده شاخص موثر بر مدیریت معدنکاری سبز تعیین گردید. نتایج ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که شاخص رشد اقتصادی و شاخص بانک اطلاعات محیط‌زیستی معدنی از شاخص‌های اصلی معدنکاری سبز است. شاخص تدوین مقررات محیط‌زیستی، شاخص فرآیند جهانی شدن و شاخص التزام به کنوانسیون‌های محیط‌زیستی از شاخص‌های ضعیف معدنکاری سبز هستند. شاخص ارتقای آگاهی‌های محیط‌زیستی کارکنان، شاخص فرهنگ سازمانی محیط‌زیستی، شاخص نقش ذی‌نفعان و شاخص تاثیر دیدگاه سازمان‌های مردم نهاد از شاخص‌های نسبتا مستقل با اثرگذاری کم محسوب می‌گردند. شاخص ممیزی مستمر محیط‌زیستی و شاخص استفاده از فناوری روز از شاخص‌های مستقل می‌باشد و بر بقیه شاخص‌ها تاثیر چندانی ندارد.