بررسی نقش رودخانه‌‌ها در آینده احتمالی خلیج گرگان پس از جدایی از دریای کاسپی

نویسندگان

1 مربی، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران

doi
چکیده

در این تحقیق آینده احتمالی خلیج گرگان پس از جدایی از دریای کاسپی تحت پنج سناریو با استفاده از مدل مایک21 بررسی گردید. در سناریو اول خلیج متاثر از اقلیم حاکم بر آن بررسی و در سناریو دوم آینده خلیج متاثر از اقلیم حاکم و ورودی رودخانه‌‌ها بررسی شد. در سه سناریوی بعدی خلیج تحت‌‌تاثیر اقلیم و حداقل نیاز محیط‌‌زیستی رودخانه‌‌ها مطابق پیشنهادهای تنانت  (1976)بررسی شد. نتایج مدل‌‌ تحت سناریو اول نشان داد که 551 روز بعد جدایی خلیج از دریا، خلیج متاثر از شرایط اقلیمی به خشکی مبدل خواهد شد. نتایج مدل‌‌سازی تحت سناریو دوم نشان داد که خلیج بعد گذشت 1110 روز به یک تالاب درون‌‌خشکی با حداقل مساحت 51 کیلومترمربع مبدل می‌‌گردد. نتایج مدل‌‌سازی‌‌ها تحت سناریوهای سوم، چهارم و پنجم نشان داد که خلیج بعد گذشت 653، 665 و 1015 روز به یک تالاب درون‌‌خشکی به‌‌ترتیب با حداقل مساحت 7، 12 و 32 کیلومترمربع مبدل می‌‌گردد. مادامی‌‌که خلیج گرگان با دریای مادری در ارتباط باشد تعیین حق‌‌آبه زیستی از رودخانه‌‌های منتهی به آن هیچ کمکی به افزایش سطح آب و جلوگیری از خشکی‌‌زدگی نخواهد کرد، ولیکن پس از جدایی خلیج از دریای مادری تامین آب از طریق رودخانه‌‌ها در تشکیل تالاب درون‌‌خشکی تاثیر به سزایی خواهد گذاشت. وزش بادهای غالب شمالی و غربی بیشترین تاثیر را در افزایش مساحت خلیج در بخش شمال‌‌شرقی و تشکیل تالابچه‌‌های موقتی تحت سناریوهای مفروض به‌‌دلیل ایجاد برکشند توفان خواهند داشت. در صورت قطع ارتباط خلیج با دریا و عدم تامین حق‌‌آبه رودخانه‌‌ها، جانشینی بوم‌‌شناختی در خلیج گرگان از نوع مخرب خواهد بود.