بررسی و تحلیل چالش‌های حقوقی و اجرایی قوانین مدیریت پسماندهای صنعتی و ویژه در ایران و ارایه راهکارها

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای مدیریت محیط‌زیست- حقوق محیط‌زیست، دانشکده منابع‌طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 استادیار گروه مدیریت محیط‌زیست، دانشکده منابع‌طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

3 استادیار گروه مدیریت محیط‌زیست، دانشکده منابع‌طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

4 دانشیار گروه مدیریت محیط‌زیست، دانشکده منابع‌طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

doi
چکیده

 ویژه در ایران و ارایه راهکارهابا توجه ‌به روند رشد و توسعه روزافزون صنایع و معادن و نفت و گاز و کشاورزی در ایران، به علت افزایش تولیدات، شاهد افزایش تولید پسماندهای صنعتی و معدنی و ویژه در کشور هستیم که در مواردی پسماندهای خطرناک تولید شده نیاز به مدیریت ویژه دارند. عدم مدیریت اصولی پسماندهای ویژه بر منابع پایه محیط‌زیست، آب، خاک، هوا تاثیرگذار و سبب آلودگی محیط‌زیست خواهد شد. در این تحقیق به چالش‌های حقوقی اجرای مقررات مدیریت پسماندها در ایران پرداخته شد تا با آسیب‌شناسی مقررات موجود و بررسی فرصت‌ها، تهدیدها و شناخت خلاهای قانونی و نقاط ضعف آن نسبت به اصلاحات مورد نیاز در قانون و آیین‌نامه اجرایی مدیریت پسماندها و سایر اقدامات حقوقی و مدیریتی ارایه طریق نماید. در این پژوهش ابتدا به شناسایی، ارزیابی و تحلیل وضعیت موجود مدیریت پسماندها در کشور پرداخته و سپس فرم نظرسنجی تکمیلی توسط برخی از متخصصین، مدیران و کارشناسان صاحب‌نظر، داده‌ها نرمالیزه شده که در نهایت استراتژی‌ها و راهبردهای برتر مطابق مدل SWOT(1) توسط مدل QSPM(2) شناسایی شد. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد مهم‌ترین مشکلات مدیریت پسماند شامل عدم اجرای کامل تکالیف و وظایف محول شده در قانون توسط اکثر دستگاه‌ها و نهادهای مسئول، پایین بودن سطح دانش و آگاهی و تسلط مدیریان برای تصمیم‌گیری لازم در این حوزه، وجود خلاهای قانونی و فقدان ضمانت اجرایی حقوقی، پایین بودن جرایم و مجازات مندرج در قانون در برخورد با متخلفان، و عدم استفاده از ظرفیت سرمایه‌گذاری بخش خصوصی برای ساماندهی و مدیریت پسماندها است.