ژئوشیمی، شیمی کانی و ترموبارومتری سنگ‌های آتشفشانی تحت اشباع از سیلیس در منطقه دخان (غرب ساوه)

نویسندگان

1 کارشناس‌ارشد پترولوژی، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

2 استاد گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

3 دانشجوی دکترا پترولوژی، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

doi
10.22084/nfag.2022.27105.1538
چکیده

منطقه دخان در غرب نوبران (ساوه)، در حدفاصل دو پهنه ارومیه - دختر و سنندج - سیرجان واقع شده ­است. در این پژوهش ژئوشیمی سنگ کل و شیمی کانی‌های کلینوپیروکسن، الیوین و نفلین در سنگ‌های آتشفشانی کواترنری این منطقه مطالعه شده ­است. از نظر سنگ­نگاری، سنگ‌های مورد مطالعه اغلب ملانفلینیت و الیوین ملانفلینیت هستند. ترکیب شیمیایی سنگ­ها شامل فوئیدیت، تفریت و بازانیت است. این سنگ‌ها به طور نسبی غنی از CaO وMgO  و فقیر ازَ SiO2  و Al2O3 هستند. الیوین آن­ها از نوع کریزولیت و کلینوپیروکسن از نوع دیوپسید است. ماگمای والد این سنگ‌ها از یک گوشته گارنت لرزولیتی متاسوماتیزه شده حاصل شده­ است که با لیتوسفر قاره­ای مقداری آلایش یافته­است. دما- فشارسنجی این سنگ‌ها با استفاده از ترکیب کانی‌ها دمای ۱۲۰۰ تا ۱۲۵۰ درجه سانتی‌گراد و فشار ۵ تا ۱۰ کیلو بار را نشان می­دهد. این سنگ‌ها احتمالا در یک محیط درون قاره­ای پس از فرورانش نئوتتیس و برخورد قـاره­­های آفریقا - عربستان و اورازیا تشکیل شده‌اند.