بررسی نقش گسل خشکرود بر رفتار هیدروژئولوژیکی آبخوان دشت زرندیه ساوه
نویسندگان
1 دانشیار هیدروژئولوژی، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران
2 کارشناسارشد هیدروژئولوژی، شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان، اصفهان، ایران
3 کارشناسارشد زمینشناسی، گرایش آبشناسی، زرندیه، ساوه، ایران
doi
10.22084/nfag.2023.26975.1534چکیده
بهرهبرداری صحیح از منابع آب زیرزمینی در هر ناحیه مستلزم شناخت ویژگیها و ساختارهای زمینشناسی و آبشناسی آن ناحیه است. ساختارهای تکتونیکی، بهویژه گسلها، تأثیر عمدهای بر وضعیت فراوانی و کیفیت منابع آب زیرزمینی دارند. هدف از این تحقیق بررسی تأثیر گسل خشکرود بر ویژگیهای هیدروژئولوژیکی آبخوان دشت زرندیه ساوه است. این آبخوان با مساحت ۱۲۱۹ کیلومترمربع در شمال استان مرکزی واقع شده است. گسل نرمال خشکرود با امتداد غربی- شرقی آبخوان را به دو بلوک شمالی و جنوبی تفکیک کرده است. در این تحقیق، هندسه آبخوان و تغییرات پارامترهای هیدروژئولوژیکی آبخوان در طرفین خط گسل خشکرود، با استفاده از دادههای دوره آماری ۲۱ساله (۱۳۶۹ تا ۱۳۹۰) و با بهکارگیری نرمافزار ArcGIS9.3 مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد بیشترین ضخامت آبرفت با مقدار بیش از ۲۵۰ متر و حداکثر مقاومت عرضی الکتریکی برابر با ۶۰۰۰ اهم مترمربع، در مرکز بلوک شمالی، در غرب روستای رحمتآباد و مناطقی با کمترین ضخامتهای آبرفت با مقدار کمتر از ۵۰ متر و کمترین مقدار مقاومت عرضی الکتریکی برابر با ۵۰۰ اهم مترمربع، در حاشیههای آبخوان، واقع بر بلوک جنوبی است که بیانگر تأثیر مستقیم گسل خشکرود بر هندسه آبخوان هست. در محدوده غربی گسل، از ابتدای محل ورود گسل به آبخوان تا حوالی شهر خشکرود به طول ۲۳ کیلومتر، با توجه به عدم وجود جریان عرضی از گسل و موازی بودن جهت جریان با خط گسل، عدم شباهت روند افت سطح آب در پیزومترهای مقابل و طرفین گسل در سری زمانی ۴۸ماهه (۱۳۸۷ تا ۱۳۹۰) و عدم شباهت نقشه پراکندگی غلظت پارامترهای هیدروشیمیایی آب نمونهبرداری شده در شهریور ۱۳۹۰ در طرفین گسل، نشان میدهد در قسمت غربی آبخوان، گسل به عنوان یک سد هیدرولیکی عمل کرده و ارتباط دو طرف شمالی و جنوبی را قطع میکند و در حالی که، در سایر قسمتهای امتداد گسل، از شهر خشکرود به سمت شرق دشت، ارتباط برقرار است.
