فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فضیل بن عیاض، از شخصیت‌های برجسته تاریخ اسلام، به دلیل ترکیب بی‌نظیر خصائص رجالی، تربیتی و تقریبی‌اش الگویی کم‌نظیر در اندیشه اسلامی به شمار می‌رود. پژوهش حاضر ضمن تمرکز بر شخصیت فضیل، به بررسی نقش او در تربیت اخلاقی، اعتبار رجالی‌اش در منابع اهل سنت و شیعه و تأثیر وی بر تقریب مذاهب پرداخته است. در دنیای امروز که با بحران‌های اخلاقی، اختلافات مذهبی و نیاز به تقویت وحدت اسلامی روبه‌رو هستیم، بازخوانی شخصیت‌هایی مانند فضیل می‌تواند الهام‌بخش تلاش‌هایی برای تقویت اخلاق و تقریب مذاهب باشد. سؤالات پژوهش بر محور چگونگی بازتاب آموزه‌های تربیتی فضیل، جایگاه او در منابع رجالی و حدیثی، و نقش او در تقویت وحدت مسلمین شکل گرفته است . پژوهش به روش توصیفی تحلیلی، پس از بررسی رجالی شخصیت فضیل، به جمع آوری و دسته بندی روایات وی در کتب معتبر حدیثی از نظر فراوانی در منابع شیعه و سنی، و نیز تحلیل برخی از روایات تربیتی و تقریبی بر اساس کتب شرح حدیث پرداخته است. یافته ها نشان داد تعالیم فضیل در ارتباط نزدیک با آموزه‌های امام صادق (ع)، با تأکید بر اصولی مانند غبطه به‌عنوان عامل رشد مثبت فردی در عین پرهیز از حسد، توکل به خداوند و رحمت به مردم نقش مؤثری در تربیت اخلاقی و اجتماعی دارد. اهتمام به روایاتش در منابع معتبر مذاهب، جایگاه برجسته او را به‌عنوان یک مربی اخلاقی و وحدت‌بخش روشن می‌سازد، علاوه بر آنکه آموزه‌ها و رفتارهای او مانند تأکیدش بر همدلی و عدالت اجتماعی، بستر مناسبی برای کاهش اختلافات و تقویت اتحاد مسلمانان فراهم می‌کند.