تحلیل مولفه‌‌های اصلی در بررسی آلودگی عناصر سنگین در برخی از سبزیجات

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اگرواکولوژی، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، ایران

2 استادیار بخش تحقیقات خاک و آب مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران

3 استاد گروه علوم خاک، دانشگاه صنعتی اصفهان، ایران

4 دانشیار گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، ایران

5 استاد گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، ایران

doi
چکیده

با وجود منابع مهم و متعدد آلاینده در استان اصفهان، فرض آلودگی خاک در این منطقه وجود داشته که می‌تواند ورود و تجمع عناصر سنگین را به زنجیره غذایی سبب شود. با توجه به اهمیت سبزیجات در کیفیت غذایی و مصرف روزانه، پژوهشی به صورت نمونه‌‌برداری از سطح مزارع در سه منطقه متفاوت از نظر آلودگی‌های محیط‌زیستی شامل منطقه یک (اصفهان)، منطقه دو (فلاورجان) و منطقه سه (فریدن- گلپایگان- نظنز) انجام گرفت. نمونه‌های خاک و شش نوع سبزی جمع‌آوری و جهت تعیین آلودگی عناصر سنگین سرب، مس، کبالت، کادمیم و کروم مورد اندازه‌‌گیری و ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که بیشینه آلودگی عناصر سرب 37/127 و 65/112 میلی‌‌گرم بر کیلوگرم و کروم 94/6 و 61/4 میلی‌‌گرم بر کیلوگرم به‌ترتیب در خاک مزارع منطقه یک (اصفهان) و منطقه دو (فلاورجان) بیش از حدود مجاز توصیه شده توسط سازمان حفاظت محیط‌زیست ایران بود. نتایج پژوهش نشان داد که بیشینه آلودگی عناصر سرب به‌ترتیب 78/0 و 75/0 میلی‌‌گرم بر کیلوگرم در ریحان و گوجه‌فرنگی، مس 69/2 میلی‌‌گرم بر کیلوگرم در خیار و کادمیم و کروم به‌ترتیب 50/0 و 41/1 میلی‌‌گرم بر کیلوگرم در پیاز به‌دست آمد. تحلیل مولفه‌‌های اصلی نشان داد که آلودگی عناصر سنگین در دو منطقه یک و دو همپوشانی دارند و در هر دو منطقه احتمال آلودگی به عناصر سنگین در سبزیجات مشاهده شد. توصیه می‌‌شود تولید محصولات کشاورزی و استانداردهای کیفی محور اطلاع‌‌رسانی به جامعه برای امنیت غذایی قرار گیرد.