واکاوی کارگفت های تربیتی جهادی در قرآن کریم بر مبنای رویکرد زبان شناسی کاربردی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان شناسی، گروه زبان شناسی، واحد آبادان، دانشگاه آزاد اسلامی،آبادان، ایران

2 دانشیار گروه زبان شناسی، واحد آبادان، دانشگاه آزاد اسلامی، آبادان، ایران

3 دانشیار، گروه زبان شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

4 استادیار گروه زبان شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

doi
10.22034/iued.2024.2012080.2510
چکیده

در قرآن کریم پیام مرتبط با شیوه های تربیتی جهاد با کفار و منافقان در قالب ساختارهای زبانی متفاوت از سوی خداوند بر پیامبر اکرم (ص) رمز گذاری شده است. این تحقیق جنبه های متفاوت زبان‌شناسی کاربردی هر یک ازآیات جهادی را در ارتباط با غزوات پیامبر(ص) در قرآن کریم بر اساس طبقات پنج گانه سرل(1969) مورد رمزگشایی قرار می‌دهد. برای نیل به این مهم، سوره های جهادی در قرآن کریم انتخاب گردید. داده‌های مورد نظر به روش توصیفی-تحلیلی بررسی گردید تا مشخص گردد که آیات در کدامیک از کارگفت‌ها قرار‌گرفته و در آیات مورد نظر از بسامد وقوع بیشتری برخوردار بوده و علل آن چه بوده است. سپس به دنبال آن در قالب انواع کارگفت‌های مشخص شده و در چارچوب نظریه زبان شناسی کاربردی، رویکرد کارگفت‌ها در قالب فرامین الهی در غزوات چگونه بوده است. بسامد آیات جهادی در غزوات پیامبر اکرم (ص) در کارگفت عاطفی (21) با 36%، اظهاری (14) با 24%،تعهدی (13) با 22%، ترغیبی (9) با 16% و اعلامی (5) با 2% بوده اند. نتایج همچنین نشان داد که کارگفت‌های عاطفی با بقیه کارگفت‌ها تفاوت معنا‌داری از لحاظ زبان‌شناسی کاربردی با یکدیگر دارند. ضمنا نتایج نشان‌داد که آیات مربوط به جهاد بیشتر به صورت نوع کارگفت مستقیم و مرکب (73%) آورده شده است. کاربرد عملی این پژوهش در بررسی و تفسیرآیات مربوط به ارث، دیات، حدود و غیره از لحاظ زبان‌شناسی کاربردی به فهم بیشتر دریای بیکران معانی در قرآن کریم کمک می‌نماید.