فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این مقاله آسیب‌پذیری بوم‌شناختی استان کرمان با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی فازی توسعه‌یافته برای تعیین درجه ارجحیت معیارها و زیرمعیارها، و روش ترکیب خطی وزن‌دار در سیستم اطلاعات جغرافیایی برای ترکیب اطلاعات مکانی، مورد ارزیابی قرار گرفته است. آسیب‌پذیری بوم‌شناختی نشان‌دهنده درجه‌ای از تحمل اکوسیستم در برابر عوامل محیطی و فعالیت‌های فزاینده انسانی است. با ارزیابی این شاخص می‌توان نواحی حساس و آسیب‌پذیر در یک منطقه را شناسایی و از آن دسته از فعالیت‌های انسانی که منجر به تخریب اکوسیستم‌های طبیعی می‌شوند جلوگیری نمود. هدف تحقیق حاضر شناسایی عوامل و معیارهای تاثیر گذار در آسیب‌پذیری بوم‌شناختی، تعیین درجه اهمیت هر یک در این فرایند و در نهایت ترکیب این اطلاعات برای تعیین درجه آسیب‌پذیری نواحی مختلف در استان است. جهت انجام تحقیق ابتدا با مرور تحقیقات گذشته تعداد هفت معیار تاثیر گذار شامل طبقات ارتفاعی، میزان شیب، جهت شیب، تراکم پوشش گیاهی، عمق خاک، فرسایش‌پذیری سنگ مادر و اقلیم شناسایی شدند. همچنین عوامل تشدیدکننده آسیب‌پذیری بوم‌شناختی ازجمله تراکم منابع آبی، افت سطح آب‌های زیرزمینی، سیل‌خیزی، خطر زمین‌لرزه، خطر زمین‌لغزش و فرسایش آبی و بادی می‌باشند، در نظر گرفته شدند. سپس بر اساس اصول کاربرد روش تحلیل سلسله مراتبی توسعه‌یافته ماتریس مقایسات زوجی تشکیل و با مصاحبه با ده کارشناس درجه ارجحیت (وزن) معیارها و زیرمعیارهای هر معیار محاسبه شد. در نهایت با کاربرد روش ترکیب خطی وزن‌دار در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی لایه‌های اطلاعاتی بر اساس وزن معیارها و زیرمعیارها ترکیب شدند و نقشه آسیب‌پذیری بوم‌شناختی استان کرمان تهیه شد. نتایج نشان می‌دهد بخش شمال، شمال‌شرق و شرق استان کرمان از آسیب‌پذیری بسیار بالایی برخوردار می‌باشند و حدود 4/25 درصد از مساحت منطقه در درجه آسیب‌پذیر و 4/26 درصد در درجه حساس قرار گرفته‌اند و دارای شرایط شکننده و آسیب‌پذیری هستند. بنابراین، توجه ویژه برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران به این مناطق در طرح‌های مدیریتی و توسعه‌ای استان کرمان بسیار ضروری است.