بررسی پارامترهای مؤثر در تعیین فشار بهینه تزریق دوغاب سیمان در سدهای با بستر سنگی

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان

2 گروه زمین شناسی دانشگاه بوعلی سینا

3 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

doi
چکیده

یکی از پارامترهای بسیار مهم در عملیات تزریق برای اهداف مختلف بهسازی پی، میزان فشار بهینه تزریق برای نفوذ دوغاب سیمانی است. در این پژوهش، بر اساس داده‌های تزریق و داده‌های زمین‌شناسی مهندسی به‌دست‌آمده در کارگاه‌های حفاری و تزریق از 42 پروژه سدسازی در ایران و جهان، نقش پارامترهای مؤثر در تعیین فشار بهینه تزریق بررسی و مدل‌هایی با روش‌های رگرسیون چندمتغیره خطی (LMR) و غیرخطی (NLMR) و روش‌های محاسبات نرم همچون سیستم فازی (FUZZY)، شبکه عصبی (ANN) و سیستم فازی-عصبی (ANFIS) ارائه شده است. نتایج نشان می‌دهد پارامترهای عمق (D)، شاخص مقاومت زمین شناسی (GSI) و مقاومت فشاری تک محوری توده سنگ (UCSRM)، به ترتیب بیشترین همبستگی را در تعیین فشار تزریق (GP) دارند و از بین روش‌های آماری، مدل ساخته شده به روش ANFIS با ضریب تعیین 803/0=R2 و کمترین خطای جذر میانگین مربعات 47/4=RMSE نسبت به مدل‌های دیگر کارایی بهتری دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد که R2 و RMSE در روش‌های تحلیل FUZZY، ANN و ANFIS برای تخمین فشار تزریق، در مقایسه با LMR و NLMR بهبود یافته‌اند. در سیستم فازی، از قوانین فازی که با استفاده از تجربه کاربر و نیز نتایج مطالعات سایرین تدوین می‌گردد، استفاده می‌شود. این قوانین با استفاده محدوده‌های خاصی از مقادیر ورودی اقدام به انتخاب خروجی می‌نمایند، در نتیجه مدل‌های ساخته شده با سیستم فازی، انعطاف بیشتری از خود نشان داده و با داده‌های غیر از داده‌های بکار رفته در مدل، نتایج مناسب‌تری بدست می‌دهند.