بررسی آثار فناوری اطلاعات و ارتباطات بر ارتقا شاخص‌‌های محیط‌زیستی در مناطق روستایی (مورد مطالعه: دهستان حسن‌آباد- شهرستان اسلام آباد غرب)

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه‌‌ریزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 دانشجوی دکتری برنامه‌‌ریزی روستایی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، ایران

doi
چکیده

پیچیده‌‌تر شدن جوامع و شتاب روزافزون تغییرات در زندگی، جوامع را ناگزیر به توجه به مقوله فناوری اطلاعات و ارتباطات می‌نماید. بخش روستایی با توجه به قابلیت‌‌ها و مزیت‏های گسترده‌ای که به لحاظ پتانسیل‌‌های تولیدی و تنوع تولید دارا است می‌‌تواند با استفاده از این فناوری موجبات توسعه بیشتر را فراهم آورد. پژوهش حاضر با هدف بررسی جایگاه و اثر فناوری اطلاعات و ارتباط بر ارتقای شاخص‌‌های محیط‌زیستی انجام شده است. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و بر اساس ماهیت توصیفی تحلیلی است. جامعه آماری پژوهش 22 روستای دهستان حسن‌آباد در بخش مرکزی شهرستان اسلام آباد غرب با جمعیت 8783 نفر است. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 370 نفر برآورد شد. پراکندگی تعداد نمونه‌‌ها در روستاها متناسب با جمعیت آنها توزیع و انتخاب نمونه‌‌ها در روستاها به صورت تصادفی سیستماتیک بوده ‌‌است. به منظور تحلیل موضوع از پنج شاخص آثار فناوری اطلاعات و ارتباطات در قالب 37 گویه و سه شاخص محیط‌زیستی در قالب 25 گویه استفاده گردید. پرسشنامه با پرسش‌‌های بسته در قالب طیف پنج گزینه‌‌ای لیکرت طراحی شد. میزان پایایی کل پرسشنامه بر اساس آلفای کرونباخ 90/0 به دست آمد. برای تجزیه و تحلیل داده‌‌ها از تکنیک آنتروپی شانون، تاپسیس و رگرسیون چند متغیره بهره گرفته شد. نتایج حاصل از تکنیک تاپسیس بیانگر این است منطقه مورد مطالعه از لحاظ شاخص‌‌های مورد بررسی در سطح متوسط قرار دارند. از سوی دیگر نتایج رگرسیون چندمتغیره نشان داد که فناوری اطلاعات و ارتباطات بر ارتقای شاخص‌‌های محیط‌زیستی دارای تاثیر مثبت بوده است و شاخص اثر برآگاهی و اطلاعات روستاییان با ضریب بتای 852/0 بیشترین تاثیر را بر شاخص‌‌های محیط‌زیستی داشته است و 531/0 از واریانس شاخص‌‌های محیط‌زیستی از طریق گویه‌‌های این مولفه تبیین می‌‌شود. همچنین آثار اقتصادی کمترین تاثیر را داشته است و تنها 122/0 از کل واریانس را تبیین می‌‌کند.