مراحل تشکیل و تکوین کانسار طلای اپی‌ترمال زواریان بر پایه مطالعات سیالات ‌درگیر، جنوب غرب قم، مرکز ایران

نویسندگان

1 استاد گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 استاد گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22084/nfag.2022.25168.1492
چکیده

کانسار زوّاریان در60 کیلومتری جنوب‌غربی استان قم‌ و در زون زمین‌شناسی ایران‌مرکزی قرار دارد. بر اساس شواهد صحرایی و مطالعات سنگ‌شناسی، کانی‌زایی طلا در سنگ‌های میزبان آندزیت و آندزیت‌بازالتی همراه با دگرسانی آرژیلیکی ‌پیشرفته و آلونیتی‌شدن و به‌صورت رگچه‌های سیلیسی- اکسید‌آهنی صورت گرفته‌ است. داده‌های ژئوشیمیایی نمونه‌های سنگی نشان می‌دهد که عیار متوسط طلا حدود 98/1 ppm است. کانه‌سازی در منطقه به دو شکل هیپوژن شامل کالکوپیریت، مگنتیت، پیریت، گالن، هماتیت وکالکوسیت و کانه‌سازی سوپرژن شامل کالکوسیت، کوولیت، گوتیت، لیمونیت، مالاکیت، کلریت، سریسیت و کائولینیت و سوپرژن صورت گرفته‌ است. مهم‌ترین باطله‌های پرکننده فضای خالی شامل سیلیس و فلدسپار است. همراه با کانه‌سازی طلا دگرسانی‌های سیلیسی، پروپلیتیکی، سریسیتی، کربناتی، آرژیلیکی و آلونیتی‌شدن صورت گرفته ‌است. سیالات‌درگیر کانی‌سازی طلای اپی‌ترمال زواریان شامل فازهای مایع، گاز و جامد هستند. مطالعه سیالات‌ درگیر نشان‌ داد که دمای همگنی آن‌ها بین 138 تا 383 درجه سانتی­گراد و میزان شوری آن‌ها بین 87/0 تا 06/44 درصد وزنی معادل نمک طعام تغییر می‌کند. چگالی سیالات ‌درگیر در دامنه 72/0 تا 16/1 گرم بر سانتی­متر مکعب قرار ‌دارند و حداقل عمق به دام افتادن میانبارهای سیال در محدوده مورد مطالعه حدوداً 900 متر برآورد شده ‌است. نتایج تجزیه سیالات درگیر یک گستره دمایی و شوری متوسط با منشاء ماگمایی اختلاط یافته با سیالات دگرگونی و جوی را برای این سیالات‌گرمابی را نشان‌ می‌دهد. با توجه به ویژگی‌های کانی‌شناسی، بافتی و ساختی کانسنگ، دگرسانی کمرسنگ و داده‌های سیالات درگیر و مقایسه آن با انواع کانسارهای اپی‌ترمال، محدوده زواریان در گروه ذخایر اپی‌ترمال سولفیداسیون بالا قرار ‌می‌گیرد.