کانی شناسی، ژئوشیمی و پتانسیل اقتصادی اسکارن باقی آباد(جنوب تفت)

نویسندگان

1 دانشیار گروه زمین‌شناسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

2 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

3 کارشناس‌ارشد زمین‌شناسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

doi
10.22084/nfag.2022.25074.1486
چکیده

اسکارن ‌باقی‌آباد در جنوب شهرستان تفت (استان یزد) و در زون ساختاری ایران مرکزی واقع شده است. مجموعه‌های سنگی مشاهده شده در منطقه مورد مطالعه شامل باتولیت گرانیتوئیدی شیرکوه، مرمرها و اسکارن‌ها هستند. در مجاورت بلافصل توده نفوذی، زون کلینوپیروکسن-پلاژ‌یوکلاز و سپس زون ملیلیت - فاسائیت و در دورترین فاصله از توده نفوذی، زون اسپینل -کلینوپیروکسن قرار گرفته است. انتهایی‌ترین زون هاله دگرگونی نیز مرمرهای بروسیت‌دار قرار دارند که پس از آن واحد سنگ آهک‌های مرمری و آهک‌های سازند تفت وجود دارند. دگرگونی همبری و متاسوماتیسم ناشی از جایگیری توده گرانیتوییدی شیرکوه یزد درون سنگ‎های کربناته کرتاسه منجر به رخداد مجموعه کانی‌های ولاستونیت، کلینوپیروکسن، گارنت، وزویانیت، کلسیت، اپیدوت، کوارتز و تیتانیت شده است. بر اساس شواهد پتروگرافی، بافت غالب این سنگ‌ها، گرانوبلاستیک، بافت‌های جانشینی و پویکیلوبلاستیک ‌می‌باشد. پیدایش اسکارن ‌باقی‌آباد در طی دو گامة اصلیِ دگرگونی و دگرنهادی (پیشرونده و پسرونده) ‌می‌باشد. دگرنهادی پیشرونده با پیدایش کالک ‌سیلیکات‌های بی‌آبِ ولاستونیت، پیروکسن، دیوپسید و گارنت و دگرنهادی پسرونده، با دگرسانی کانی‎های کالک ‌سیلیکاته اولیه‌ی اسکارن (کلینوپیروکسن- گارنت) و پیدایش اپیدوت و وزوویانیت آشکار می‌شود. اسکارن باقی‌آباد، یک اسکارن کلسیک- منیزیومی بوده و در چند مرحله تکامل یافته است (چندزادی) و با مقایسه ترکیب گارنت و کلینوپیروکسن‌های اسکارن منطقه با سایر اسکارن‌های معدنی جهان مشاهده می‌شود که ترکیب آنها از لحاظ پتانسیل کانه‌زایی تا حدودی مشابه با اسکارن‌های قلع و تنگستن است.