فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دایه، از کلیدی‌ترین شخصیت‌های داستانی در ادبیات فارسی‌است. شیردادن، واسطه‌گی، محرم اسرار بودن، چاره‌گری، کارگزاری، جادوگری، طلسم گذاری، از مهمترین نقش‌ویژه‌های دایگان شمرده می‌شود. دایه در منظومۀ غناییِ ویس و رامین، همۀ مشخصه‌ها و کارویژه‌هایِ مثبت و منفی دیگر دایه‌های موجود در داستان‌های ادبیات فارسی را داراست و بنابر بررسی این مقاله، یکی از قوی‌ترین دایگان ادبیات داستانی فارسی است؛ شخصیتی محوری و کُنشگر که گاه به تنهایی بار روایت داستان را به دوش می‌کشد . دایۀ ویس و رامین، علاوه بر ویژگی‌های پیش‌گفته، شخصیتی همه فن حریف، کاردان، مهربان و در عین حال سّیاس است که می‌تواند حتّی شاه را بفریبد و عاشق و معشوق را آن‌گونه که خود می‌خواهد به وصال برسانَد. نتیجۀ حاصل از این پژوهش که با مطالعۀ کتابخانه‌ای و به روش توصیفی- تحلیلی انجام گرفته نشانگر آن است که فخرالدین اسعد در مقام داستان‌پردازی آگاه به اصول شخصت‌پردازی، در قالب شخصیت دایه تصویری از زنان جسور، بی‌باک، قوی، هوس‌باز، صاحب اراده، خودرأی در تصمیم‌گیری و در عین حال، برخوردار از خصائل زنانه به دست می‌دهد که به واقعیت جامعه‌ی زنان بسیار نزدیک‌ است. دایه‌ای که او خلق کرده واجد ویژگی‌هایی است که در نمونه‌های مشابه دیده نمی‌شود.