فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به منظور ارزیابی کیفیت منابع آب زیرزمینی دشت فریمان-تربت‌جام و بررسی عوامل مؤثر بر آن، 26 نمونه آب از چاه‌های منطقه (عمق 70 تا 260 متر) برداشته شد. پارامترهای pHو ECدر صحرا، غلظت یون‌های کلسیم، منیزیم، کلر و بیکربنات با استفاده از تیتراسیون، غلظت سدیم و پتاسیم با استفاده از نورسنج شعله‌ای، غلظت نیترات و سولفات با استفاده از اسپکتروفتومتری، و غلظت عناصر بالقوّه سمی آرسنیک، سرب و کادمیم توسط دستگاه ICP اندازه‌گیری شد. تیپ و رخساره نمونه‌های آب دشت فریمان-تربت جام در طی مسیر جریان، و تحت تأثیر عوامل طبیعی و انسانزاد، از بیکربناته سدیک در منطقه تغذیه، به کلروره سدیک در میانه دشت، و سولفاته سدیک در منطقه تخلیه تغییر می‌کند. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که آب زیرزمینی در تعادل با کانی‌های کربناته (کلسیت، دولومیت و آراگونیت) بوده، و فرآیندهای تبخیر، انحلال، و تبادل یونی معکوس از عوامل طبیعی مؤثر در ترکیب شیمیایی نمونه‌های آب است. نمونه‌های مورد مطالعه عمدتاً در رده‌ی شوری متوسط تا بالا (رده III، هدایت الکتریکی بین 1300 تا 3000 میکروزیمنس بر سانتی‌متر) قرار می‌گیرند و برای آبیاری محصولات با تحمل شوری بالا مناسب هستند. محاسبه‌ی شاخص کیفیت آب نشان می‌دهد که آب‌های زیرزمینی مورد مطالعه از نظر مصارف شرب در رده‌ی خوب (منطقه تغذیه، و در تماس با سازندهای آهکی) تا بسیار ضعیف (منطقه تخلیه، و در تماس با سازندهای شیلی و تبخیری) قرار می‌گیرند. محاسبه‌ی ضریب لانژلیه نشان دهنده‌ی کیفیت نامناسب آب زیرزمینی منطقه برای مصارف صنعتی است. آبخوان فریمان-تربت جام در مناطق متأثر از سازندهای شیلی و آتشفشانی، و همچنین در اثر فعالیت‌های کشاورزی و تخلیه فاضلاب مناطق مسکونی، به فلزات آرسنیک، سرب (بیشتر از 10 میکروگرم بر لیتر) و کادمیم (بیشتر از 3 میکروگرم بر لیتر) آلوده است.