تأثیر مکمل سلنیوم آلی در رژیم غذایی بر عملکرد رشد، متابولیت‌های خون و فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی در بره‌های پرواری

نویسندگان

1 استادیار گروه پژوهشی شترمرغ، پژوهشکده دام‌های خاص، پژوهشگاه زابل، زابل، ایران

2 استادیار، گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران

3 دانشیار گروه پژوهشی گاو سیستانی، پژوهشکده دام‌های خاص، پژوهشگاه زابل، زابل، ایران

doi
10.22055/ivj.2025.532249.2812
چکیده

    این مطالعه با هدف ارزیابی اثرات مکمل سلنیوم آلی (Se) در جیره غذایی بر عملکرد رشد، پارامترهای خون‌شناسی و متابولیت‌های خونی منتخب در بره‌های بلوچی پرواری انجام شد.  در مجموع 24 بره نر (وزن اولیه بدن؛ 7/1 ± 4/18 کیلوگرم) در یک طرح کاملاً تصادفی با چهار تیمار غذایی و شش تکرار برای هر تیمار در یک دوره 75 روزه قرار گرفتند.  قبل از مرحله آزمایش، بره‌ها به مدت دو هفته با قفس‌های انفرادی و یک جیره پایه سازگار شدند.  تیمارهای غذایی شامل یک گروه کنترل (جیره پایه بدون مکمل سلنیوم آلی) و سه گروه آزمایشی دریافت کننده 25/0، 5/0 و 75/0 میلی‌گرم سلنیوم در کیلوگرم خوراک به شکل مکمل سلنیوم-متیونین آلی بود.  نتایج نشان داد که مکمل سلنیوم تأثیر معنی‌داری بر میانگین مصرف خوراک روزانه، وزن نهایی بدن، میانگین افزایش وزن روزانه (ADG) یا ضریب تبدیل غذایی (FCR) نداشت.  علاوه بر این، هیچ تغییر معنی­داری در پارامترهای خون‌شناسی، از جمله تعداد گلبول‌های قرمز و سفید خون، مقادیر هماتوکریت یا غلظت هموگلوبین، که به مکمل سلنیوم نسبت داده شود، مشاهده نشد.  به همین ترتیب، سطح هورمون‌های تیروئید، به ویژه تری‌یدوتیرونین (T3)، تترایدوتیرونین (T4) و هورمون محرک تیروئید (TSH)، هیچ تغییر معنی‌داری در رابطه با مصرف سلنیوم غذایی نشان نداد.  نکته مهم این است که فعالیت گلوتاتیون پراکسیداز خون (GPX) افزایش خطی مربوط به افزایش مکمل سلنیوم را نشان داد.  علاوه بر این، تأثیر درجه دوم سلنیوم مکمل غذایی بر غلظت اوره خون مشاهده شد.  به طور خاص، بره‌هایی که 25/0 میلی‌گرم و 5/0 میلی‌گرم سلنیوم در کیلوگرم جیره دریافت می‌کردند، غلظت بالاتری از اوره در گردش خون را در مقایسه با بره‌های دریافت کننده جیره کنترل نشان دادند.  با این حال، هیچ تفاوت معنی‌داری در سطح مالون دی آلدئید، کراتینین، تری‌گلیسیرید یا کلسترول در بین گروه‌ها مشاهده نشد.  در نتیجه، استفاده از سلنیوم آلی در جیره غذایی تا سطوح 75/0 میلی‌گرم بر کیلوگرم، نه بر عملکرد رشد تأثیری گذاشت و نه هیچ اثر منفی بر سلول‌های خونی و وضعیت متابولیکی بره‌ها نشان داد.  با این وجود، منجر به افزایش معنی­دار فعالیت گلوتاتیون پراکسیداز شد که نقش محوری سلنیوم آلی را در تقویت سیستم آنتی‌اکسیدانی بره‌های پرواری برجسته می‌کند.