طراحی مدل گسترش حسا بداری مدیریت زیست‌محیطی تولید پاک‌ در صنایع شیمیایی و پتروشیمی

نویسندگان

1 استاد، گروه آموزشی مدیریت عملیات و علوم تصمیم، دانشکده مدیریت صنعتی و فناوری، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. رایانامه: asghari@ut.ac.ir

2 1 عضو هیات علمی، گروه مدیریت ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. رایانامه: samadranjb@pnu.ac.ir 2 دانشجوی دکتری تخصصی مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. (نویسنده مسئول). رایانامه: samadranjb@pnu.ac.ir

3 دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. رایانامه: mnikbakht@ut.ac.ir

doi
چکیده

با توجه به افزایش فشارهای جهانی و علاقه به مسائل زیست‌محیطی در دو دهه گذشته، حسابداری مدیریت زیست‌محیطی به‌عنوان راه‎حلی جدید در زمینه حسابداری مطرح شده است که می­تواند ضمن ارائه اطلاعات در مورد مسائل زیست‌محیطی به ذی­نفعان، موجبات کاهش اثرات زیست‌محیطی، بهبود عملکرد زیست‌محیطی سازمان­ها و دستیابی به پایداری را فراهم آورد. پژوهش حاضر از نوع مطالعات کاربردی با رویکرد کیفی است. پس از بررسی نظام­مند پژوهش‌های مرتبط با عناصر اثرگذار بر گسترش حسابداری مدیریت زیست‌محیطی با استفاده از روش تحلیل محتوا  و ارائه مدل نظری پژوهش، در ادامه با استفاده از روش دلفی پس از تشکیل پانل متخصصان پژوهش شامل 21 نفر از خبرگان دانشگاهی، مدیران و کارشناسان ارشد دارای تخصص، تجربه و یا سوابق پژوهشی در زمینه حسابداری مدیریت محیط زیست با استفاده از ابزار پرسشنامه و طی 4 راند دلفی به اجماع نظری خبرگان حاصل و نتایج در قالب مدل مفهومی پژوهش ارائه شد. بنابراین جهت محاسبه CVI، چنانچه مقدار CVI به‌دست آمده از 79/0 بزرگتر باشد، روایی محتوای مقیاس مورد تأیید می­باشد، که در پژوهش حاضر برای تمام متغیرها مورد تأیید قرار گرفت. براساس نتایج، تحقق گسترش حسابداری مدیریت زیست‌محیطی تولید پاک در صنایع پتروشیمی و شیمیایی تحت تأثیر (عوامل مرتبط با شرکت، عوامل مرتبط با حسابداری زیست­محیطی و قوانین و مقررات زیست‌محیطی)، بود. بر اساس نتایج پژوهش، تأثیر همه عوامل بر گسترش حسابداری مدیریت زیست‌محیطی مثبت و معنادار است. بنابراین، آزمون و برازش مدل به‌دست آمده در جامعه آماری واقعی (شرکت های فعال در در پالایشگاه پتروشیمی شهرستان)، نیز بیانگر مطلوبیت برازش مدل و صحت فرضیات آن است.