تصحیح و بازیابی چند بیت بر اساس دستنویس رسائل‌العشّاق و وسائل‌المشتاق

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران.تهران.ایران.

doi
10.30465/cpl.2024.9484
چکیده

دستنویس رسائل‌العشّاق و وسائل‌المشتاق اثر سیفی نیشابوری و از متون نثر فارسی قرن ششم هـ.ق است که در یکصد نامۀ عاشقانه تألیف شده است. حضور شعر در جای‌جای این کتاب چشمگیر است و مؤلف به‌طور میانگین، در هر نامه پانزده بیت از شاعران هم‌دوره یا سَلَف خود نقل کرده است. این نسخه در 685 هـ.ق کتابت شده و نظر به شمار بسیار اشعار مندرج در آن و کهن بودن، در مطالعات شعرشناسی، زبان‌شناسی، مأخذیابی و تصحیح اشعار، و صحت انتساب اشعار به گویندگان بسیار ارزشمند است. ضمن مأخذیابی تمامی اشعار رسائل‌العشّاق، ابیات مشترکی از آن در دیگر نسخ و متون نظم یافت شد که به دلیل اصیل نبودن و یا آسیب‌دیدگی نسخ آن‌ها، ضبط نادرستی داشتند یا ناقص رها شده بودند. این ابیات به کمک دستنویس رسائل‌العشّاق تصحیح یا بازیابی شدند. در تحقیق حاضر 11 رباعی و 3 بیت از متون مهمی چون نزهةالمجالس، دیوان انوری، دیوان معزّی نیشابوری، دیوان سنایی، دیوان ازرقی، دیوان کمال‌الدّین اسماعیل، دیوان رضی‌الدّین نیشابوری، مجموعۀ رباعیات کهن (دستنویس دانشگاه استانبول)، و دستنویس جُنگ سید الهی تصحیح یا بازیابی شده‌اند. ابیات تصحیح‌شده در مقالۀ حاضر، باید در تصحیح مجدد یا تحقیق در هر یک از متون مذکور، پیش روی مصححان و محققان قرار بگیرد.