افشانش معنا در دو داستان «بر دار کردن حسنک وزیر» و «وضع اریارق و غازی» به روایت بیهقی
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
2 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
doi
10.30465/cpl.2025.9568چکیده
از جمله دیدگاههایی که در باب تاریخ بیهقی مطرح است، اعتقاد به تاریخی بودن این اثر و برجسته بودن جنبة تاریخی آن است. بر اساس این دیدگاه جنبههای ادبی تاریخ بیهقی نادیده گرفته میشود از آن جهت که هدف و ملاک نویسنده را روایت تاریخ دانستهاند. از آنجا که بیهقی در روایت خود از تاریخ به گزینش دست میزند و همة حوادث و رویدادها را روایت نمیکند، در واقع میتوان گفت ایدئولوژی و نگاه خاص بیهقی نیز در اثر او تأثیر گذاشته است. در این راستا امکان معناهای متعدد در جملات بیهقی و آنچه از روایت او حذف شده است، مطرح میشود. نگارندگان با تأکید بر دو عنصر گزینش در مکالمه و گزینش در توصیف امکانات غیاب معنا را در «بر دار کردن حسنک وزیر» و «وضع اریارق و غازی» از تاریخ بیهقی با روش تحلیلی- توصیفی بررسی کردهاند و به این نتیجه رسیدهاند که بیهقی با به کارگیری تمهیداتی چون گزینش در مکالمات میان افراد، تأکید بر جنبههای نحوی، توصیف ویژگیهای اشخاص و بیان عواطف در روایت خود، امکان برداشتهای متعدد و کاملناپذیر بودن معناها را ایجاد میکند.