فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقایسه شاخص‌های غنی‌شدگی، ریسک اکولوژیکی، بار آلودگی و ضریب واگرایی به منظور برآورد آلودگی فلزات سنگین در گرد و غبار نیمه غربی ایران     مهدی رجبی1، بابک سوری*2   1 دانش آموخته کارشناسی ارشد گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع‌طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران 2 دانشیار گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع‌طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران   (تاریخ دریافت: 01/10/1395؛ تاریخ تصویب: 09/07/1397)   چکیده ذرات معلق گرد و غبار با منشا فرسایش بادی خاک از عوامل آلاینده هوا به شمار می‌‌روند که هنگام جابه‌جایی در اتمسفر مقادیری از ترکیبات موجود در قشر زمین را حمل نموده و موجب کاهش کیفیت محیط‌زیست می‌‌شوند که این امر با به کارگیری شاخص‌‌های مختلفی قابل ارزیابی است. در این تحقیق مقادیر دو فلز Fe و Mn و شش فلز Zn, Cu, As, Ag, Cr, Ni به ترتیب به روش شعله و کوره گرافیکی جذب اتمی در نمونه‌‌های گرد و غباری که به مدت یک سال با فواصل زمانی 10 روزه از سه شهر واقع در نیمه غربی کشور (اندیمشک، خرم‌آباد و سنندج) که در عرض‌‌های جغرافیایی متفاوتی قرار دارند تهیه شد. سپس سطح خطر آلودگی این فلزات سنگین در نمونه‌‌های به دست آمده با استفاده از شاخص‌‌های EF (Enrichment Factor)، Eri (Ecological Risk)، PLI (Pollution Load Index)  و CD (Coefficient of Divergence) مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاکی از برآورد سطح بالای خطر آلودگی Ag و Cu در گرد و غبار هر سه شهر با استفاده از شاخص‌‌های EF و Eri بود. همچنین شاخص PLI بیشتر بودن آلودگی فلزات سنگین در گرد و غبار سنندج را تایید نمود. علاوه بر این شاخص CD به طور نسبی شباهت بیشتری میان گرد و غبار خرم‌آباد و اندیمشک از حیث مقادیر فلزات سنگین اندازه‌‌گیری شده در طول دوره نمونه‌‌برداری نشان داد ضمن آن که سطح آلودگی فلزات سنگین در گرد و غبار هر سه ایستگاه در فصل زمستان بیشترین مقادیر را نسبت به سایر فصول دارا بود.         کلید واژه‌ها: گرد و غبار غرب ایران، فلزات سنگین، Enrichment Factor Ecological Risk, Pollution Load Index, Coefficient of Divergence,.         * نویسنده مسئول:                                                                                                                    Email: bsouri@uok.ac.ir