فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آتشکده­ها در شاهنامه، افزون­بر جایگاه دینی خود از کارکردهای دیگری ازجمله کارکرد حقوقی، قانونی و قضایی نیز برخوردارند. اشاراتی که در این­باره وجود دارد از اهمیت نقش و جایگاه آتشکده­ها به­عنوان بخشی از مراکز مهم اجرای قانون و امور قضایی، عمل به تعهدات فقهی- حقوقی، و پیوستگی فراوان میان قوانین و مجازات­های صادره از سوی شاهان با رویکردهای مذهبی خبر می­دهد. مقاله پیش­رو با بهره­گیری از روش توصیفی- تحلیلی به­بررسی نقش آتشکده­ها در زمینة «قواعد قضایی»، «قراردادهای اجتماعی» و «پیمان­های دینی» براساس اشارات شاهنامه خواهد پرداخت. نتایج پژوهش بیانگر آن است که در شاهنامه، پیوند عمیقی میان کارکردهای اقتصادی - سیاسی آتشکده­ها با کارکرد فقهی- حقوقی، قضایی وجود دارد و آتشکده­ها، بستر مناسبی­ برای عمل به تعهدات دینی و اجتماعی (وقف، اَدای نذر و سوگند)، و پیشگیری از وقوع جرائم و یا کاهش آن­ها به­شمار می­آیند که این مهم، در سیاست شاهان ساسانیِ شاهنامه به­روشنی آشکار است؛ از طرفی، آتشکده­ها محل­هایی برای زدودن جنبة اجتماعی و فقهی گناه و جرم از افراد (گناهکار/ مجرم)، یا آمرزش روانِ درگذشتگان بوده­اند که این امر در قالب مجازات­های گوناگون، و همچنین کفاره و وقف در شاهنامه انجام می­گیرد که هر دو این­موارد، به­صورت مالی (نقدی و غیرنقدی) و غیرمالی (تنبیه گناهکار/ مجرم) مرسوم­اند.