حضور برخی ژن‌های بتالاکتاماز وسیع‌الطیف (ESBL) در سویه‌های مدفوعی اشریشیا کلی جدا شده از سگ‌ها و بررسی حساسیت آنتی‌بیوتیکی این جدایه­ها

نویسندگان

1 استاد گروه علوم درمانگاهی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 استاد گروه پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 دانشیار گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

4 دانش‌آموخته دکترای حرفه‌ای، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22055/ivj.2025.512793.2783
چکیده

    اشرشیا کلی، یکی از اعضای خانواده انتروباکتریاسه و بخشی از فلور طبیعی روده در انسان و حیوانات خون‌گرم است.  این باکتری می‌تواند طیف وسیعی از عفونت‌های گوارشی و خارج گوارشی را در انسان و حیوانات، از جمله سگ‌ها و گربه‌ها، ایجاد کند.  سگ‌ها و گربه‌ها اغلب به عنوان مخازن بالقوه سویه‌های E. coli در نظر گرفته می‌شوند که قادرند عفونت‌های روده‌ای یا خارج‌روده‌ای را در انسان ایجاد کنند؛ از این رو، جنبه‌های زئونوزی انتقال این باکتری اهمیت بالایی دارد.  استفاده از برخی آنتی‌بیوتیک‌ها و فشار انتخابی محیط، در انتخاب و گسترش ژن‌های مقاومت نسبت به آنتی‌بیوتیک‌های مشابه نقش داشته و درمان بسیاری از عفونت‌های باکتریایی را دشوار کرده است.  هدف از این پژوهش، شناسایی برخی از ژن‌های بتالاکتاماز گسترده‌طیف (ESBL) در سویه‌های E. coli جدا شده از مدفوع سگ‌های سالم و مبتلا به اسهال و بررسی الگوی حساسیت آنتی‌بیوتیکی آن‌ها بود.  در مجموع، ۱۰۰ جدایه E. coli به صورت فنوتیپی از نظر تولید آنزیم‌های ESBL با استفاده از دیسک‌های سفوتاکسیم و ترکیب سفوتاکسیم/کلاولانیک اسید بررسی شدند.  حساسیت آنتی‌بیوتیکی سویه‌های تولیدکننده ESBL نسبت به ۱۲ آنتی‌بیوتیک از کلاس‌های مختلف ارزیابی گردید.  همچنین، وجود ژن‌های blaTEM، blaSHV، blaCTX-M-1، blaCTX-M-9 و blaOXA-1 در جدایه‌های ESBL مثبت با استفاده از واکنش زنجیره‌ای پلیمراز چندگانه (Multiplex PCR) مورد بررسی قرار گرفت.  نتایج نشان داد که ۳۱ مورد از ۱۰۰ جدایه E. coli از نظر فنوتیپی تولیدکننده ESBL بودند.  ژن blaTEM به عنوان ژن غالب در ۴۵/۲ درصد از جدایه‌ها شناسایی شد، در حالی که ژن blaCTX-M-1 در ۲۵/۸ درصد وجود داشت.  بیش­ترین مقاومت آنتی‌بیوتیکی در برابر اریترومایسین و کم­ترین مقاومت در برابر مروپنم مشاهده گردید.  علاوه بر این، ۲۰ الگوی مقاومت آنتی‌بیوتیکی متفاوت در جدایه‌ها شناسایی شد.  با توجه به جنبه‌های زئونوزی انتقال E. coli، انجام مطالعات اپیدمیولوژیک بیش­تر و بررسی الگوی حساسیت آنتی‌بیوتیکی پیش از درمان، برای اطمینان از موفقیت درمان و جلوگیری از گسترش سویه‌های تولیدکننده ESBL توصیه می‌شود.