اثر حفاظتی الاژیک اسید بر تغییرات پروفایل اسپرم اپیدیدیمی و آپوپتوز بافت بیضه در موش­های بزرگ آزمایشگاهی نر دریافت کننده نیکوتین

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم پایه، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران و مرکز تحقیقات سلول‌های بنیادی و فناوری ترانسژنیک، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 دانش‌آموخته دکتری تخصصی آناتومی و جنین‌شناسی مقایسه‌ای، گروه علوم پایه، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 مدرس گروه آناتومی و بافت‌شناسی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه بصره، بصره، عراق

4 استادیار گروه علوم پایه، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22055/ivj.2025.545068.2841
چکیده

    نیکوتین اصلی‌ترین آلکالوئید موجود در تنباکواست و به طور قوی با سمیت تولید مثلی در مردان مرتبط می‌باشد که این ارتباط عمدتاً از طریق مکانیسم‌های مرتبط با استرس اکسیداتیو و آپوپتوز است.  الاژیک اسید، یک پلی‌فنول طبیعی با خواص آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی است که در مدل‌های مختلف تجربی برای مقابله با آسیب اکسیداتیو بافتی گزارش شده است.  مطالعه حاضر، اثرات محافظتی الاژیک اسید را در برابر اختلال تولیدمثلی ناشی از نیکوتین در موش‌های بزرگ آزمایشگاهی نر بررسی کرد.  بیست و چهار موش بزرگ آزمایشگاهی نر بالغ ویستار به طور تصادفی به چهار گروه (6n=) تقسیم شدند که شامل گروه کنترل، الاژیک اسید (60 میلی‌گرم/کیلوگرم، خوراکی)، نیکوتین (1 میلی‌گرم/ کیلوگرم، داخل صفاقی) و نیکوتین همراه با الاژیک اسید بود. پس از 30 روز تیمار، بافت‌های بیضه از نظر شاخص گنادوسوماتیک (GSI)، پارامترهای کیفیت اسپرم (تعداد، تحرک، زنده ­مانی و مورفولوژی) و سطوح بیان ژن‌های کلیدی آپوپتوز (Bcl-2، کاسپاز-3، p53 و BAX) مورد بررسی قرار گرفت.  تجویز نیکوتین به طور معنی‌داری شاخص گنادوسوماتیک، تعداد اسپرم، تحرک، زنده ­مانی و مورفولوژی طبیعی اسپرم را در مقایسه با گروه کنترل کاهش داد.  همچنین نیکوتین به طور معنی‌داری بیان ژن‌های p53، کاسپاز-3 و BAX را افزایش و بیان ژن Bcl-2 را کاهش داد.  تیمار همراه با الاژیک اسید و نیکوتین به طور معنی‌داری این اثرات نامطلوب را کاهش داد و پارامترهای تولیدمثلی و بیان ژن‌های آپوپتوزی را بهبود داد.  در نتیجه، این یافته‌ها نشان می‌دهند که الاژیک اسید با کاهش آپوپتوز، سمیت تولیدمثلی ناشی از نیکوتین را در موش‌ها کاهش می‌دهد که نشان‌دهنده پتانسیل آن به عنوان یک عامل درمانی برای اختلالات تولیدمثلی مرتبط با نیکوتین است.