فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سروده‌های امیرخسرو دهلوی سرشار از ویژگی‌های تمایزبخش زبانی است که برخی از آن‌ها را می‌توان با گونۀ شرقی زبان فارسی مرتبط شمرد. امیرخسرو دهلوی و نظامی برخاسته از دو دورۀ زمانی و دو ناحیۀ جغرافیایی متفاوت شرق و شمال غرب ایران هستند. پرسش اصلی این است که برجسته‌ترین ویژگی‌های زبانی نمودیافته در شیرین و خسرو امیرخسرو دهلوی کدام‌ است و تا چه حد می‌توان تفاوت‌های زبانی شیرین و خسرو و خسرو و شیرین را به تفاوت‌های شرق و غرب قلمرو زبان فارسی نسبت داد. یافته‌های پژوهش، نشانگر وجود ارتباط معناداری میان برخی از ویژگی‌های زبانی خاص این دو منظومه و ناحیۀ جغرافیایی سرایندگان آن‌ها است. به نظر نگارندگان، این تمایزها، اغلب به حوزه‌های آوایی و واژگانی زبان مرتبط‌اند و کمتر با نحو و جمله‌بندی ارتباط دارند. از میان ویژگی‌های آوایی و واژگانی، می‌توان به حذف صامت آغازین «ن»، کاربرد  نون ساکن پیش از فعل ربطی «است»، سکون یا حرکت یافتن برخی از حرف‌ها، و کاربرد خاص «ایستاد» در شعر امیرخسرو دهلوی اشاره کرد که در شعر نظامی دیده نمی‌شود. نیز باید از لغت‌های «ته» به معنای زیر، «فرویش»، «توی/ تو»، «خله»، «گواران»، «پیش‌افتاد»، «هر همه»، «خیرباد» و «پیچاک» یاد کرد که زبان امیرخسرو دهلوی را از زبان نظامی متمایز می‌کند.