چالش‌ها و آسیب‌های اساسی ‌قانون‌ گذاری در مجلس شورای اسلامی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت راهبردی آینده پژوهی، دانشکده مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران. نویسنده مسئول؛ رایانامه: G.hoghooghi@chmail.com.ir

2 هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس، تهران. ایران

doi
چکیده

بررسی ابعاد صلاحیت قوه مقننه در امر ‌قانون‌گذاری، بخش مهمی‌از حقوق اساسی هر کشوری را تشکیل می‌دهد و قانون اساسی جمهوری اسلامی‌ایران به‌موجب اصول  پنجاه هشتم، هفتاد و یکم  تا هفتاد و چهارم، چارچوب اصلی این صلاحیت‌ها را معین و به مجلس شورای اسلامی ‌به عنوان مرکز اصلی ‌قانون‌گذاری واگذار کرده است. سوالاتی که در این زمینه وجود دارد اینست که چالش‌های اساسی و مهم ‌قانون‌گذاری در مجلس شورای اسلامی‌کدامند؟چه راهکار‌هایی برای برون رفت از این چالش‌ها برای طراحی نظام ‌قانون‌گذاری مطلوب می‌توان پیشنهاد داد؟ ارتقاء، پویایی و چالاکی نظام ‌قانون‌گذاری، مستلزم شناخت دقیق و مستدل آسیب‌ها و چالش‌های آن و ارائه پیشنهادهایی برای برون رفت از شرایط فعلی است. بنابراین، این مقاله که به شیوه توصیفی تحلیلی و به روش ‌کتابخانه‌ای و همچنین مصاحبه از طریق پرسشنامه نگارش یافته است؛ پس از ‌آسیب‌شناسی وضع موجود ‌قانون‌گذاری و ارائه عیوب کلیدی آن با اتکاء به قانون اساسی و سایر اسناد بالادستی ازجمله سیاست‌های کلی نظام ‌قانون‌گذاری و قوانین مربوط، پیشنهادهایی را  برای ترسیم وضع مطلوب نظام ‌قانون‌گذاری ارائه نموده است. آسیب‌های اساسی نظام ‌قانون‌گذاری که در این پژوهش مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته است، عبارتند از: تورم تقنینی، ناکامی‌در تدوین و تنقیح قوانین، نواقص مرزهای تقنین و اجرا، نحوه نظارت ‌قانون‌گذار بر اجرای صحیح قوانین و نگرش ‌قانون‌گذار به اولویت‌ها و نیازهای واقعی جامعه.