تصحیح بیتی از شاهنامۀ فردوسی بر پایۀ مَثَلِ «حسد دردی است بیدرمان»
نویسندگان
1 استادیار زبان و ادبیات فارسی، وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری، تهران، ایران.
doi
10.30465/cpl.2023.45391.3207چکیده
از حدود دویست سال پیش تا به اکنون ویرایشهایی گونهگون از شاهنامۀ فردوسی به فرجام رسیده است؛ همۀ این کوششها تا حدی توانسته این اثر سترگ را به آنچه از قلم فردوسی بر کاغذ نگاشته شده است نزدیک کند. البته چنانکه همگان بر آنند، همچنان در این اثر گرانمایه بیتهای الحاقی و گشتگیهای فراوان و اشکالات متعدد دیگر پابرجاست. فقدان دستنویسهای کهن، لزوم توجه به سایر روشها را در تصحیح شاهنامه گوشزد میکند؛ یکی از این روشها تصحیح شاهنامه با خود شاهنامه است که این ملاک با در نظر داشتن مواردی همچون نقش امثال و کنایات و تعبیرات و نظائر آن، میتواند گشتگیهای بسیاری را اصلاح نماید. در این نوشتار مصراعِ دوم بیتِ «خرد چون شود کهتر کام و رشک/ چنان دان که دیوانه خواند پزشک» بر پایۀ مَثَل «حسد[رشک] دردی است بیدرمان» و بازیافتن همین مَثَل در سایر بیتهای شاهنامه و متون ادب فارسی، به صورت «چنان دان که دارو نهداند پزشک» تصحیح و بررسی شده است.
