فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

    آلودگی ناشی از فلزات سنگین نظیر سرب (Pb)، کادمیوم (Cd) و آرسنیک (As) به ویژه در نتیجه فعالیت‌های صنعتی و مدیریت ضعیف، تهدیدی جدی برای سلامت انسان و دام محسوب می‌شود.  این مطالعه به ارزیابی تأثیر مدیریت تغذیه‌ای، اندازه گله و فاصله از مناطق صنعتی بر غلظت فلزات سنگین در نمونه‌های شیر، آب، خوراک دام، مکمل دامی، کود و مو در 30 گاوداری واقع در استان اصفهان پرداخته است.  نمونه‌ها از گاوداری‌های با ویژگی‌های متنوع جمع‌آوری و غلظت فلزات سنگین با استفاده از طیف‌سنجی جذب اتمی (AAS) اندازه گیری شدند.  نتایج نشان داد که از نظر مدیریت تغذیه‌ای، 30 درصد از گاوداری‌ها در سطح ضعیف (سطح 1)، 50 درصد در سطح متوسط (سطح 2) و 20 درصد در سطح خوب (سطح 3) قرار داشتند.  میانگین نمرات مدیریت تغذیه‌ای برای سطح 1، 45 درصد، برای سطح 2، 70 درصد و برای سطح 3، 90 درصد بود.  اندازه گله بزرگ (بالای 600 رأس) با افزایش کادمیوم در کود (041/0 P=) و  سطح مدیریت تغذیه‌ای ضعیف با افزایش معنی‌دار غلظت سرب در شیر (032/0 P=) همراه بود و غلظت آرسنیک در خوراک دام تحت تأثیر نزدیکی به مناطق صنعتی قرار داشت (67/0, r= 019/0P=).  میانه غلظت سرب در شیر 028/0 میلی‌گرم بر لیتر بود که بالاتر از حد مجاز 02/0 میلی‌گرم بر لیتر است، سرب در خوراک 98/1 میلی‌گرم بر کیلوگرم، کادمیوم در کود 06/0 میلی‌گرم بر کیلوگرم، کادمیوم در مو 102/0 میلی‌گرم بر کیلوگرم و آرسنیک در خوراک 62/0 میلی‌گرم بر کیلوگرم بود که همگی کم­تر از حد مجاز بودند.  کیفیت نامطلوب خوراک دام به طور قابل توجهی در افزایش غلظت سرب در شیر مؤثر بوده است.  بهبود مدیریت و استفاده از منابع غذایی با کیفیت ضروری است.  پیشنهاد می‌شود که پایش مستمر کیفیت منابع غذایی و آبی انجام گیرد تا خطرات ناشی از فلزات سنگین کاهش یابد و سلامت عمومی تأمین گردد.