ایهام تناسب بر پایة اصطلاحات تیراندازی و کمانداری

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بین المللی امام خمینی ره، قزوین ایران

doi
10.30465/cpl.2023.40544.3079
چکیده

بخشی از اصطلاحات نظامی مربوط به حوزة تیراندازی و کمانداری است. بسیاری از این اصطلاحات از فرهنگ‌های لغت فوت شده‌اند اما در رساله‌های مربوط به تیراندازی و کمانداری می‌توان اطلاعاتی دربارة آنها به دست آورد. در برخی از متون فارسی این اصطلاحات (نظیرِ عقده، زنده، مرده، چلیپا، زیردست، دستکش و ...) در کنار دیگر اصطلاحاتِ شناخته‌شده (همچون تیر، کمان، ناوک، پیکان) به‌گونه‌ای قرار گرفته‌اند که ایهام تناسب تشکیل می‌دهند و بر غنایِ بلاغی متون می‌افزایند. در این مقاله کوشش شده است که تعدادی از این اصطلاحات معرفی شود و کارکرد بلاغی آنها در دیوان شاعران ادب فارسی بررسی گردد. بدین منظور ابتدا به معرفی انواع ایهام تناسب پرداخته شده و در ادامه اصطلاحات نظامی در متون فارسی در دسته‌های منظم تقسیم‌بندی شده است. در بخش اصلی مقاله نیز نمونه‌هایی از ایهام تناسب بر پایة اصطلاحات تیراندازی و کمانداری به دست داده شده است