ارزیابی تغییرات کیفیت آب آشامیدنی دشت ارومیه با استفاده از شاخص تلفیقی کیفیت آّب (IWQI)

نویسندگان

1 دکتری هیدروژئولوژی، گروه علوم‌زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد هیدروژئولوژی، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

3 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

4 استادیار گروه علوم و خاک، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

doi
10.22084/nfag.2022.25750.1506
چکیده

عوامل مختلفی در کیفیت آب دخیل هستند که بررسی همه این عوامل به منظور ارزیابی کیفیت آب کار سختی می‌باشد. شاخص-های کیفی ابزاری قدرتمند برای جمع‌بندی و مقایسه کیفیت آب زیرزمینی می‌باشند. تحقیق حاضر به بررسی شاخص تلفیقی کیفیت آب (IWQI) با روش زمین آمار کریجینگ برای دشت ارومیه بین سال‌های 1391 تا 1400 در یک دوره زمانی 10 ساله می-پردازد. پارامترهای فیزیکوشیمیایی شامل اسیدیته (pH)، هدایت الکتریکی (EC)، مواد جامد محلول (TDS)؛ و یون‌های کلسیم، منیزیم، سدیم، پتاسیم، کلر و سولفات برای محاسبه شاخص به‌کار رفته است. برای سال‌های مختلف تعداد 63 نمونه آب زیرزمینی به‌منظور محاسبه شاخص IWQI مورد استفاده قرار گرفت و با سایر شاخص‌ها مانند درصد سدیم و نسبت جذب سدیم (SAR) مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج حاکی از این است که بیشتر قسمت‌های دشت ارومیه از لحاظ طبقه‌بندی شاخص IWQI در رده متوسط و خوب قرار دارد. همچنین کیفیت در سال 1383 نسبت به سال‌های قبلی بهتر بوده و نامناسب‌ترین کیفیت مربوط به سال 1398 می‌باشد. بررسی تغییرات مکانی انجام گرفته برای شاخص IWQI نشانگر کیفیت پایین‌تر قسمت‌های جنوبی دشت نسبت به سایر قسمت‌ها، به‌ویژه قسمت میانی دشت می‌باشد. به‌طوری‌که قسمت‌های جنوبی دشت از لحاظ رده‌بندی شاخص IWQI اغلب در رده متوسط بوده، و در سال 1398 با کاهش کیفیت کل دشت، قسمت‌های جنوبی نیز به رده ضعیف کاهش یافته‌اند. قسمت‌های میانی دشت وضعیت بهتری نسبت به سایر مناطق دارند، به‌خصوص در سال 1393 که کیفیت مناطق میانی به رده عالی نیز ارتقا پیدا کرده است. کیفیت قسمت‌های شمالی دشت از لحاظ شاخص IWQI اغلب در رده خوب بوده به‌طوری‌که در برخی سال‌ها به رده متوسط، و در سال 1398 به رده ضعیف تغییر یافته است.