مطالعات زمین‌شیمیایی و ساختاری کانسار روی و سرب حسین‌آباد (استان مرکزی)

نویسندگان

1 استادیار گروه زمین‌شناسی‌، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 دکتری زمین‌شناسی اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 کارشناس‌ارشد زمین‌شناسی اقتصادی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

4 دانشیار گروه زمین‌شناسی‌، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22084/nfag.2022.25838.1511
چکیده

ذخیره روی و سرب حسین‌آباد با سنگ میزبان اسلیت و فیلیت ژوراسیک در بخش شمالی کمربند فلززایی ایرانکوه-آهنگران جای دارد. اندازه‌گیری‌های ساختاری نشانگر حضور گسلی اصلی با پهنای تقریبی 20 متر با امتداد خاوری-باختری با سازوکار معکوس در محدوده مطالعاتی است که واحدهای ژوراسیک، کرتاسه و کانی‌سازی را متاثر کرده است. کانی‌سازی اصلی اسفالریت، گالن و کمتر پیریت و کالکوپیریت با بافت‌های برشی، رگه-رگچه و جانشینی رخ داده است. کوارتز، سیدریت، کلسیت، دولومیت، سریسیت، و کلریت کانی‌های دگرسانی هستند. بررسی‌های زمین‌شیمیایی، جایگاه زمین‌ساختی حاشیه فعال قاره‌ای و غنی‌شدگی غیرعادی سرب و روی را در سنگ میزبان آواری دگرگون شده ژوراسیک نشان می‌دهد. عناصر سرب، روی، گوگرد، مس، نقره و آرسنیک ارتباط ژنتیکی با کانسار دارند. نسبت Zn/Cd اسفالریت گستره وسیعی بین 37 تا 581 را در برگرفته است. ترکیبات ایزوتوپ سرب گالن، تحرک مجدد سرب را از توالی تریاس بالایی-ژوراسیک زیرین پیشنهاد می‌کنند. بازه کلی دمای همگن‌شدگی و شوری میان‌بارهای سیال محلول کانه‌دار به‌ترتیب بین 100 تا 305 درجه سانتی‌گراد و 5/10 تا 3/13 درصد وزنی نمک طعام هستند. پیامد فعالیت پهنه گسلی معکوس حسین آباد سبب تشکیل تاقدیس فرادیواره‌ای و ناودیس فرودیواره‌ای با امتدادهای خاوری-باختری شده است. با دور شدن از پهنه گسلی، اثر چین‌خورگی کم می‌شود و لایه‌ها با روند ساختاری غالب منطقه، شمال ‌باختر-جنوب ‌خاور، هم‌راستا می-شوند. از سوی دیگر بخشی از کانی سازی نوع برشی کانسار حسین آباد در برش‌های مجاور پهنه گسلی خاوری- باختری حسین آباد توزیع و جانشین شده و با فاصله گرفتن از پهنه گسلی، این نوع کانی سازی قطع می‌شود.