مطالعۀ تغییرات آهنگ کرنش در منطقۀ گذار بین زاگرس و مکران با استفاده از داده های بردار سرعت GPS

نویسندگان

1 استادیار گروه زلزله‌شناسی، پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران

doi
10.22084/nfag.2022.25755.1507
چکیده

منطقۀ گذار بین زاگرس و مکران از جایگاه خاصی در مطالعات تکتونیکی منطقه برخوردار است. سازوکار گذار از ناحیۀ برخورد قاره ای در زاگرس به ناحیۀ فرورانش پوستۀ اقیانوسی به زیر پوستۀ قاره ای در مکران در این منطقه باعث به وجود آمدن سوالاتی از نقطه نظر زمین ساخت و ژئودینامیک شده است و این سوالات به نوبۀ خود انجام عملیات و مطالعات GPS در این منطقه و مناطق همجوار را باعث شده است. در این مطالعه از درون‌یابی بردارهای سرعت GPS بر روی یک شبکه مستطیل شکل و محاسبۀ کرنش در مرکز هر سلول برای مطالعۀ تغییرات آهنگ کرنش در این گستره استفاده شد. تغییرات مکانی قابل توجهی در محورهای اصلی آهنگ کرنش ژئودتیکی در قسمتهای مختلف منطقۀ گذار زاگرس و مکران مشاهده شد. بی‌هنجاری‌های مشاهده شده در کمیتهای محاسبه شده، با لرزه‌خیزی و سازوکار گسلش بر روی گسلهای مهم منطقه تطابق معنی داری را نشان داد. در این مطالعه همچنین برای نخستین بار روش جدیدی برای به نقشه درآوردن کمیتهای جهت دار به وسیلۀ مقیاسی رنگی با الگوی دایره ای پیشنهاد شد. راستای محورهای فشارشی آهنگ کرنش در منطقۀ مورد مطالعه به این روش به نقشه درآمد و بی‌هنجاری‌های قابل مشاهده در این نقشه با نقشه های آهنگ کرنش اتساعی و آهنگ کرنش برشی بیشینه مقایسه و مورد تعبیر و تفسیر بر مبنای واقعیات و مشاهدات زلزله شناختی قرار گرفت.