فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

    ایجاد شرایط بی ­دردی مؤثر بعد از اعمال جراحی در دامپزشکی به خصوص متعاقب اعمالی چون عقیم ­سازی حیوانات امری بسیار مهم از نظر اخلاقی و مراقبت بالینی به شمار می ­آید.  به منظور دستیابی به این هدف از دارو­های ضد درد گوناگونی تا به امروز استفاده شده است، اما در حیوانات مختلف مدیریت درد حین و بعد از جراحی نیازمند استراتژی­ های متفاوتی است.  در این مطالعه، آثار دو داروی مدتومیدین و بوپیواکائین در اشکال متفاوت تجویز بر روی کنترل درد بعد از عمل جراحی اواریوهیسترکتومی بر روی سگ­ های ماده مورد بررسی قرار گرفت.  25 سگ ماده نژاد بومی (1-4 سال سن و 15-25 کیلوگرم وزن) بر اساس نوع دارو و روش تجویز به 5 گروه 5 تایی تقسیم شدند:  گروه کنترل، گروه مدتومیدین عضلانی (Med-IM)، گروه مدتومیدین صفاقی (Med-IP)، گروه مدتومیدین صفاقی همراه با بوپیواکائین زیر جلدی اطراف برش (Med/Bup) و گروه بوپیواکائین زیرجلدی اطراف برش (Bup-Sc).  در تمامی گروه ­ها دارو­ها در سه نقطه زمانی تجویز شد؛ قبل از برش پوست، همزمان با لیگاتور اولین پایه تخمدان و پیش از بستن برش خط وسط شکم.  در زمان­ های قبل از جراحی، حین و بعد از اتمام عمل جراحی کیفیت آرامبخشی، کیفیت درد، عمق بیهوشی، کیفیت ریکاوری، علائم حیاتی (دمای بدن، تعداد تنفس، شاخص­های قلبی عروقی) و شاخص­ های هماتولوژیک، بیوشیمیایی اندازه ­گیری شد.  امتیاز درد بعد از جراحی با کمک روش­ های امتیاز توصیفی ساده (SDS)، مقیاس بصری آنالوگ (VAS)، مقیاس درد ملبورن (UMPS) و فرم کوتاه مقیاس درد گلاسگو (CMPS-SF) مورد ارزیابی قرار گرفت.  داده ­های به دست آمده با استفاده از نرم ­افزار SPSS و به کارگیری آزمون­ های مناسب مورد ارزیابی و تحلیل قرارگرفت.  نتایج این مطالعه نشان داد که تجویز داخل صفاقی داروی مدتومیدین با دوز مشابه تزریق عضلانی این دارو منجر به اختلافات معنی­ داری در امتیاز درد (بر اساس روش­ های CMPS-SF و VAS)، ضربان قلب و سطوح سرمی کورتیزول در زمان ­های به خصوص بعد از عمل جراحی شد.  تجویز زیرجلدی اطراف برش بوپیواکائین به تنهایی در مقایسه با تجویز مدتومیدین به تنهایی و یا مدتومیدین و بوپیواکائین همراه با یکدیگر، به طرز معنی ­داری باعث کاهش امتیاز درد بعد از عمل جراحی و کاهش مدت زمان ریکاوری شد.  در گروه مدتومیدین صفاقی، حیوانات نیازمند دریافت دوز ضددرد نجات دهنده شدند در حالی که در سایر گروه ­های تیمار این نیاز ایجاد نگردید.  مقدار دارو­های تجویز شده در این مطالعه اختلالی در عملکرد­های فیزیولوژیک هیچ یک از سگ­ ها ایجاد نکرد و شاخص­ های قلبی عروقی، دستگاه تنفس و دمای مقعدی در محدوده طبیعی خود باقی بود.  فعالیت سرمی آنزیم ­های کبدی و عملکرد قلبی نیز در محدوده طبیعی خود بود.  ارزیابی امتیاز درد با استفاده از روش ­های VAS، UMPS و CMPS-SF هیچ گونه ارجحیت یا برتری­ در تجویز داخل صفاقی داروی مدتومیدین نسبت به تجویز عضلانی آن (با دوز مشابه) یا تجویز عضلانی همین دارو همراه با بوپیواکائین در کنترل درد بعد از جراحی عقیم سازی سگ ماده و ریکاوری بعد از جراحی، پارامتر­های فیزیولوژیک، قلبی عروقی، تنفسی و دمای مقعدی نشان نداد.