شناسایی و رتبهبندی عوامل مؤثر بر استعفای خاموش کارکنان در سازمانهای دولتی با رویکرد ترکیبی دلفی فازی، تحلیل مضمون و دیمتل فازی
نویسندگان
1 استادیار، گروه مدیریت ،دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 استادیار، گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
3 مربی، گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور ایران، تهران، ایران.
4 استادیار گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
doi
10.22111/jmr.2026.52398.6402چکیده
پژوهش حاضر باهدف شناسایی و رتبهبندی عوامل مؤثر بر استعفای خاموش کارکنان در سازمانهای دولتی ایران انجام شد. این مطالعه با بهرهگیری از رویکرد ترکیبی، در مرحلة کیفی و پس از مرور نظاممند و تحلیل ۳۷ مقاله داخلی و خارجی منتشرشده بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵، به طراحی مدل اولیه انجامید. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۱۵ نفر از خبرگان گردآوری شد. تحلیل دادههای کیفی با نرمافزار MAXQDA 2022 منجر به شناسایی ۷۸ کد اولیه شد که به ۱۲ عامل کلیدی در چهار بُعد سازمانی، مدیریتی، شغلی و فردی طبقهبندی شدند. در بخش کمی، برای اولویتبندی عوامل از روش دلفی فازی و برای تحلیل روابط بین آنها از فن دیمتل فازی استفاده شد. روایی و پایایی پژوهش از طریق بررسی مشارکت و توافق خبرگان تأیید شد. نتایج نشان داد عواملی چون عدالت رویهای ضعیف، فرهنگسازمانی ناسالم، عدم مشارکت در تصمیمگیری و فشار کاری بیش از حد ازجمله عوامل مؤثر هستند. همچنین، کاهش تعهد سازمانی و نادیدهگرفتن کرامت انسانی بهعنوان عوامل علی پدیده شناسایی شدند. ابهام در مسیر شغلی و تبعیض در ارتقا نیز از دیگر عوامل مؤثر بر کاهش انگیزه و افزایش نارضایتی کارکناناند. یافتهها میتواند در اصلاح سیاستهای منابع انسانی و بهبود مدیریت کارکنان مؤثر باشد.
