الگوی بررسی زبان غنایی- روایی درمنظومه‌های عاشقانه فارسی (مطالعه موردی: بررسی مهمترین منظومه‌های عاشقانه فارسی از آغاز تاپایان قرن هشتم هـ )

نویسندگان

1 دانش آموخته دکترای رشته زبان و ادبیات فارسی(گرایش ادب غنایی) دانشگاه اصفهان. اصفهان، ایران.

doi
10.30465/CPL.2023.7567
چکیده

بخشی از نقد جدید صرف بررسی ویژگی‌های زبان آثار ادبی شده است. در زبان فارسی عمده پژوهش‌‌ها در زمینه زبان عرفان و زبان حماسه انجام گرفته و تاکنون الگویی برای بررسی زبان غنایی-روایی ارائه نشده است. به منظوردستیابی به یک الگو برای بررسی زبان غنایی- روایی، پنج سطح: آوایی، دستوری، محتوایی، واژگانی و بلاغی در چهارده منظومه مهم عاشقانه فارسی به شیوه استقرای تام بررسی شد. نرم افزارسیمیا و فیش نگار نور3درتحلیل و طبقه بندی داده‌هااستفاده شدند. نوع پژوهش تحلیلی – توصیفی می‌باشد و می‌توان این نتایج را حاصل این بررسی دانست: ازحیث وزن هزج مسدس با زحافات عمدتا محذوف است. ردیف فعلی مورد توجه است. مخرجگاه غالب، سایشی است. واژگان حوزه معنوی و وجدانیات، عناصر طبیعی و عناصر بزم جزء وجوه مهم این زبان هستند.وجود فعل در اواسط ابیات یا مصراع‌ها، محذوف بودن افعال و بالتبع آن آهنگ افتان ابیات به‌چشم می‌خورد. افزایش ضمایر گسسته من و ما می‌تواند درونگرایی منظومه‌ها را افزایش می‌دهد. ازنظر پرکاربردترین صنایع بلاغی، استعاره مصرحه مرشحه، استعاره مکنیه، تشبیه با طرفین مقید، اضافه تشبیهی و تشبیه بلیغ وجوددارد.افزایش جملات انشایی،افزایش اوصاف و اطناب، افزایش مبالغه، بسامد بالای حضور فعال زنان و زبان زنانه و لطیف ازدیگر ویژگی‌های این زبان است.