گونه‌شناسی ذهنیت بازیگران خط‌مشی فضای مجازی ایران در خصوص تنظیم‌گری فضای مجازی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری خط‌مشی‌گذاری و تصمیم‌گیری عمومی، دانشکده مدیریت، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران.

2 استادیار گروه خط‌مشی‌گذاری عمومی، دانشکده مدیریت، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران.

3 استادیار گروه خط‌مشی‌گذاری عمومی، دانشکده مدیریت، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران.

doi
10.22111/jmr.2025.51225.6343
چکیده

شناخت ذهنیت‌ها و باورهای بازیگران هر خرده‌نظام برای تحلیل خط‌مشی مؤثر، تنظیم و پیشبرد آن خرده‌نظام ضروری است. پژوهش حاضر با به‌کارگیری روش آمیخته کیو و با استفاده از نمونه‌ای متشکل از 20 مشارکت‌کننده از میان اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌ها، اندیشکده‌ها، بخش خصوصی، فعالان اجتماعی و نهادهای حکومتی مرتبط، به استخراج پنج گونه ذهنی متمایز در خصوص تنظیم‌گری فضای مجازی پرداخته است. برای شناخت این ذهنیت‌ها ابتدا با تکیه بر مطالعه منابع کتابخانه‌ای همچون مقالات، اخبار، و یادداشت‌ها و مصاحبه با خبرگان فهرستی از نقاط بحث‌انگیز، مسائل تنظیم‌گری فضای مجازی و نیز ذهنیت‌های مختلف حول این نقاط در قالب گزاره‌های گوناگون تهیه گردیده و سپس از طریق مصاحبه با گروهی از این بازیگران و فهم میزان اهمیت هر گزاره برای هر فرد و تحلیل عاملی داده‌های حاصل از آن‌ها با نرم‌افزار تحلیل داده SPSS، 5 ذهنیت در خصوص تنظیم‌گری فضای مجازی احصا گردید. این ذهنیت‌های پنج‌گانه را به ‌ترتیب آزادی‌گرایان جهانی‌اندیش، عقلانیت‌گرایان جهانی‌اندیش، بازارگرایان بازیگر اندیش، ملی‌گرایان جامع‌اندیش و نهایتاً دولت‌گرایان بازاندیش نامیدیم. آزادی‌گرایان جهانی‌اندیش بر بازار آزاد، خودتنظیمی و حداقل مداخله دولت، عقلانیت‌گرایان جهانی‌اندیش بر تنظیم‌گری مشارکتی و حمایت دولتی از بازیگران داخلی، بازارگرایان بازیگر اندیش بر بازار، خودتنظیمی و کاهش تصدی‌گری دولت، ملی‌گرایان جامع‌اندیش بر توسعه شبکه ملی اطلاعات و تنظیم‌گری مبتنی رویکردهای کل‌نگر و دولت‌گرایان بازاندیش بر تنظیم‌گری متمرکز و یکپارچه توسط نهادهای دولتی تاکید دارند.