فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

قالب‌های شعری در ادبیات کلاسیک فارسی را می‌توان در سه رده طبقه‌بندی کرد: 1. قالب‌های رسمی که برخوردار از واژگان بشکوه و آرایه‌های مَدرَسی‌ و اوزان عروضی است و اغلب برای درباریان سروده شده‌ است؛ 2. قالب‌های نیمه‌رسمی که هرچند شاعران بزرگ در آنها طبع‌آزمایی کرده و شاهکارهایی را آفریده‌اند، امّا اقبال دربار به آنها در مقایسه با قالب‌های رسمی کمتر بوده است؛ 3. قالب‌های غیررسمی که واژگانی ساده و آرایه‌هایی زودفهم و اوزانی هجایی دارند و برای توده‌های مردم گفته شده‌ و معمولاً سرایندگانشان ناشناخته مانده‌اند. قالب‌های رسمی اغلب با اقبال و پاداش دربار روبه‌رو می‌شد؛ این اقبال گاهی به قالب‌های نیمه‌رسمی هم می‌رسید، امّا بهرۀ قالب‌های غیررسمی، به دلیل مقبول نبودن در دربار، ماندن در ادبیات عامّه و راه نیافتن به ادبیات نوشتاری و رسمی بوده است. با غور در متون گذشتگان می‌توان دریافت که نگرش پیشینیان، این طبقه‌بندی را همچون قانونی نانوشته پذیرفته و بدان پایبند مانده بود. جستار حاضر به شیوۀ تحلیلی-توصیفی، این پیشنهاد را مطرح می‌کند که اشعار کلاسیک ادبیات فارسی را می‌توان بر پایۀ نگرش جاافتادۀ پیشینیان که آن هم با توجّه به اقبال دربار شکل گرفته بود، در طبقات سه‌گانۀ رسمی، نیمه‌رسمی و غیررسمی طبقه‌بندی کرد.