فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بررسی موضوعات خاص در سبک‌های مختلف شعر، می‌تواند تطور آنها را با توجه به شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی هر دوره نشان دهد. یکی از این موضوعات بهارانه‌ها هستند. مسئله‌ی اصلی این پژوهش، بررسی و دسته‌بندی بن‌مایه‌های بهارانه در دوره‌های مختلف شعری است تا بتوان به این ترتیب، تطور یکی از انواع زنده‌ی شعر فارسی را تحلیل کرد. به این منظور، بن‌مایه‌ی حدود 174 بهارانه از دوره‌های مختلف شعر فارسی بررسی شده است. بهارانه‌های دوره‌ی اول، معمولا، وصف طبیعت بیرونی و نشان دهنده‌ی آیین‌های بهاری با هدف مدح است. بهار در دوره‌ی بعد، از شکل بیرونی خارج شد و شکل درونی و انفسی پیدا کرد؛ در دوره‌ی معاصر، بهارانه مفهومی کاملاً متفاوت دارد و با توجه به مسائل اجتماعی و سیاسی برجسته شده است. در این دوره، به سبب اندیشه‌های ملی‌گرایانه و افتخار به رسوم ایرانی، همچنان بهارانه به شیوه‌های قبلی مرسوم است اما از سویی دیگر، به سبب شکست‌های پی‌درپی اجتماعی و روحیه‌ی مایوس برخی شاعران، بهارانه با اندوه درونی و حسرت گذشته همراه می‌شود. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد که بهارانه‌های ادب فارسی را می‌توان از منظر بن‌مایه‌های موجود در آنها تقسیم‌بندی و آنها را در سه دسته‌ی بیرونی، درونی و نوستالوژیک دسته‌بندی کرد.